Xây dựng cơ chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp trên địa bàn thành phố

Tọa đàm “Cơ chế, chính sách thí điểm nhằm nâng cao tính năng sáng tạo, khởi nghiệp

tại khu Công nghệ cao Đà Nẵng nói riêng, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nói chung”

Thực trạng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Đà Nẵng

Nói về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, cho rằng, một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm 6 thành phần: chính quyền; các nhà khởi nghiệp công nghệ, doanh nhân; các trung tâm nghiên cứu, các trường đại học; các nhà đầu tư, quỹ đầu tư mạo hiểm; chương trình ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp; các công ty công nghệ lớn.

Hiện nay tại thành phố Đà Nẵng, doanh nhân khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và startup – chủ thể chính của hệ sinh thái – có số lượng rất ít, chất lượng không cao; tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong cộng đồng và trong trường đại học chưa sôi nổi. Bên cạnh đó, số lượng và chất lượng đào tạo tại các trường đại học, viện nghiên cứu chưa đáp ứng yêu cầu; ít đào tạo về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; thiếu các chương trình đào tạo mới, cần thiết cho đổi mới sáng tạo như phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, IoT…; đồng thời, thiếu sự quan tâm thích đáng từ lãnh đạo nhà trường đối với đào tạo đổi mới sáng tạo, trường không có doanh nghiệp để khai thác các tài sản công nghệ như kết quả nghiên cứu, cán bộ giảng dạy nghiên cứu, trang thiết bị nghiên cứu… và đầu tư vào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Trên địa bàn thành phố hiện có 6 mô hình ươm tạo (vườn ươm), đã có một số dự án ươm tạo thành công, gọi được vốn; tuy nhiên quy mô còn hạn chế do thiếu nguồn lực và thiếu các dự án đầu vào, thiếu các chuyên gia tư vấn, huấn luyện để hỗ trợ startup về các lĩnh vực kinh doanh khác nhau. Về nguồn vốn đầu tư, có thể thấy, các nhà đầu tư mạo hiểm, đầu tư thiên thần không coi Đà Nẵng là thị trường tiềm năng; nguồn đầu tư từ nhà nước còn nhỏ lẻ, phân tán; các doanh nghiệp công nghệ lớn không đầu tư vào Đà Nẵng hoặc không kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố. Bên cạnh đó, doanh nghiệp sản xuất tại địa phương chưa dành sự quan tâm cho đổi mới sáng tạo, có thể do không hiểu về lợi ích của đổi mới sáng tạo hoặc thiếu nguồn lực đầu tư.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương,

thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, trình bày tham luận tại tọa đàm

Về mặt chính sách, theo đánh giá của TS. Nguyễn Đình Cung, môi trường kinh doanh tại Đà Nẵng hiện nay chưa thật sự thuận lợi, chưa có đột phá, chưa đủ mạnh, chưa toàn diện, do đó khó thu hút nhân tài, startup và nhà đầu tư; mỗi cơ quan thực hiện một hoạt động, khó theo dõi, giám sát, phối hợp và chủ yếu mới chỉ triển khai ở mức tuyên truyền, giáo dục, đào tạo, khơi gợi.

Đồng tình với đánh giá của TS. Nguyễn Đình Cung, TS. Võ Duy Khương, Nhà sáng lập, Cố vấn Hội đồng điều phối mạng lưới khởi nghiệp thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch Vườn ươm doanh nghiệp Đà Nẵng, cho rằng, đến thời điểm hiện tại, sau 3 năm thành lập Hội đồng với mục tiêu thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp Đà Nẵng vẫn còn rất hạn chế, chưa có định hướng phát triển căn cơ; cơ chế, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp còn lẻ tẻ, chưa nhất quán. Theo ông Võ Duy Khương, phía cơ quan nhà nước vẫn gặp rào cản chính sách rất lớn trong việc hỗ trợ, đầu tư cho khởi nghiệp, nhất là về vấn đề vốn, trong khi đó các doanh nghiệp, nhà đầu tư chưa xem Đà Nẵng là thị trường tiềm năng để đầu tư cho khởi nghiệp.

Đề xuất mô hình phát triển đổi mới sáng tạo Đà Nẵng

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, có 5 yếu tố cần thiết để đổi mới sáng tạo thành công, bao gồm: hệ sinh thái với các ngành phụ trợ/liền kề, các công ty và tổ chức khác, cùng tạo nên hiệu ứng cụm ngành; nguồn nhân tài mạnh và khả năng sản xuất, thu hút và phát triển vốn nhân lực tới mức đáp ứng yêu cầu duy trì hoạt động; môi trường sống hấp dẫn, sôi động, dịch vụ đa dạng để làm việc, sinh sống và vui chơi; cơ sở hạ tầng thúc đẩy tương tác và kết nối; sự hỗ trợ từ phía chính quyền nhằm đưa ra tầm nhìn và thương hiệu cho thành phố, cung cấp các chính sách và thể chế hỗ trợ, giải quyết khó khăn vướng mắc.

Dựa trên 5 yếu tố này, TS. Nguyễn Đình Cung đề xuất xây dựng mô hình phát triển đổi mới sáng tạo Đà Nẵng là một hệ sinh thái mở, có các thành phần được phân bố tại nhiều địa điểm trong thành phố, được quản lý, điều phối bởi một đơn vị chuyên trách, đủ năng lực; các thành phần được kết nối với nhau trên cơ sở tham gia Thỏa thuận đối tác với đơn vị quản lý và thực hiện chức năng, nhiệm vụ được phê duyệt khi tham gia, được hỗ trợ tương ứng với chức năng, nhiệm vụ đăng ký. Mô hình này cho phép đơn vị quản lý hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được hưởng ưu đãi cao nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân; được nhận tài trợ, cho tặng để chi cho hoạt động và đầu tư mạo hiểm; được ưu tiên đặt hàng cung cấp dịch vụ đào tạo, chuyển giao công nghệ, giới thiệu công nghệ, tư vấn doanh nghiệp, tổ chức sự kiện truyền thông, nghiên cứu phát triển từ các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức khác có liên quan.

Chia sẻ về một số cơ chế đặc thù xây dựng cho Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia mà Đà Nẵng có thể áp dụng, ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển thi trường và doanh nghiệp khoa học công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng, Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo Đà Nẵng cần xây dựng cơ chế cho phép các doanh nghiệp sáng tạo do Trung tâm chứng nhận/ bảo lãnh được phép thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ mới trong khuôn khổ thỏa thuận, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo phát triển sản phẩm mẫu. Điều này rất quan trọng đối với việc xác định tính khả thi của một sản phẩm  công nghệ sáng tạo.

Bên cạnh đó, ông Phạm Hồng Quất cũng đề xuất thành phố xây dựng cơ chế đặc thù cho phép triển khai đối ứng vốn vay, bảo lãnh vốn đầu tư từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của thành phố cùng các quỹ đầu tư khác vào các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; cho phép sử dụng nguồn tài chính từ thành phố hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, dưới dạng cấp bù lãi suất vay, hoàn thuế cho cá nhân, tổ chức hoạt động trong Trung tâm.

Ông Võ Duy Khương, Nguyên Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng,

Chủ tịch Vườn ươm doanh nghiệp Đà Nẵng, phát biểu tại tọa đàm

Theo ông Võ Duy Khương, Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo Đà Nẵng nên được xây dựng theo mô hình là một đơn vị sự nghiệp, hoạt động theo cơ chế như doanh nghiệp, nhằm phát huy tối đa hiệu quả và giải quyết được bài toán rào cản chính sách pháp lý. Ngoài ra, cần sớm củng cố nhân sự, chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng điều phối mạng lưới khởi nghiệp thành phố theo hướng nâng cao tư cách pháp nhân, phát huy hiệu quả chức năng điều phối, kết nối toàn bộ hệ sinh thái.

Tham gia ý kiến tại tọa đàm, TS. Nguyễn Trung Dũng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển công nghệ Bách Khoa Hà Nội (BK-Holdings), Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng, mỗi trung tâm đổi mới sáng tạo của từng vùng hay của mỗi quốc gia, phải có mô hình mang tính chất đặc thù, riêng biệt, khổng thể sao chép giống hệt bất kỳ mô hình nào có sẵn, bởi tất cả điều kiện đầu vào của từng địa phương là hoàn toàn khác nhau. Đồng thời, vị trí của các trung tâm đổi mới sáng tạo phải nằm tại khu vực của các trung tâm học thuật, nghiên cứu, các trường đại học lớn; và nên hoạt động theo hình thức công tư kết hợp để phát huy tối đa hiệu quả. Theo TS. Nguyễn Trung Dũng, việc thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng là rất cần thiết, và phải đặt trong bối cảnh chung của chiến lược quốc gia trên cơ sở liên kết với Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia, và các trung tâm tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Chủ tịch Hồ Kỳ Minh khẳng định, với quyết tâm thực hiện mục tiêu xây dựng Đà Nẵng thành trung tâm về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo theo tinh thần của Nghị quyết số 43-NQ/TW của Bộ chính trị; đồng thời, xây dựng Khu Công nghệ cao Đà Nẵng trở thành một khu Công nghệ cao đẳng cấp quốc tế theo mô hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thành phố rất trân trọng những ý kiến tham vấn cũng như chia sẻ trao đổi kinh nghiệm chuyên sâu, tâm huyết của các tổ chức, doanh nghiệp, chuyên gia về các cơ chế, chính sách và giải pháp nâng cao tính năng sáng tạo, khởi nghiệp tại khu Công nghệ cao Đà Nẵng nói riêng, trên địa bàn thành phố nói chung, tại tọa đàm. Đây là cơ sở hữu ích để thành phố bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp tại Đà Nẵng trong thời gian đến.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Kỳ Minh phát biểu kết luận tọa đàm

Phó Chủ tịch Hồ Kỳ Minh cho biết, thành phố Đà Nẵng đã thống nhất xây dựng Đề án “Xây dựng chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo thành phố Đà Nẵng” áp dụng chung cho khu Công nghệ cao Đà Nẵng cũng như trên toàn thành phố; đồng thời, Trung tâm đổi mới sáng tạo Đà Nẵng sẽ được xây dựng trên cơ sở kế thừa những chính sách chung của Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia và một số cơ chế đặc thù riêng cho Đà Nẵng. Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng, Sở Khoa học và Công nghệ khẩn trương phối hợp với các chuyên gia của Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ tập trung hoàn thiện Đề án, sớm trình lãnh đạo thành phố để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Theo danang.gov.vn