Văn hoá giao thông nhìn từ “bia, rượu”

– Thưa ông, việc “bắt” taxi hay một phương tiện giao thông công cộng để về nhà sau khi đã uống rượu bia dường như vẫn còn khá xa lạ đối với người dân Việt Nam, theo nhìn nhận của cá nhân ông, vì sao chúng ta vẫn chưa thể xác lập được thói quen này trong cộng đồng?

Ông Nguyễn Hữu Cường


: Việc này có với một bộ phận nhỏ người dân, họ ý thức rất cao về sự an toàn của bản thân cũng như những người xung quanh. Tuy nhiên, để nó trở thành một thói quen phổ biến trong xã hội thì cần có thời gian và sự nỗ lực, vào cuộc quyết liệt của cả cộng đồng, đặc biệt là tiếng nói mạnh mẽ của truyền thông. Nhưng cũng cần nhìn nhận thực tế là khâu tuyên truyền hay công tác kiểm soát, xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng chỉ mang tính hỗ trợ, ý thức tự giác của mỗi người dân, mỗi gia đình mới là yếu tố quan trọng nhất.

– Các hoạt động tuyên truyền, kiểm tra, xử phạt về hành vi lạm dụng chất có cồn khi tham gia giao thông đã được TP Đà Nẵng thực hiện rất nghiêm túc và chuyên nghiệp trong thời gian qua, xin ông cho biết về cơ bản, chúng ta đã làm được những gì và chưa làm được gì (Xét về mặt tác động đến nhận thức, thay đổi hành vi)?

Ông Nguyễn Hữu Cường


: Vừa qua, Ban ATGT TP Đà Nẵng đã thực hiện một cuộc điều tra xã hội học ở quy mô nhỏ nhằm đánh giá sự chuyển biến về mặt nhận thức của dân sau khi Dự án “Sáng kiến cải thiện tình trạng sử dụng chất có cồn” được triển khai trên địa bàn TP. Qua đó, 210 phiếu khảo sát đã được phát ngẫu nhiên tại các khu dân cư (Trải đều trên địa bàn 7 quận/huyện – PV). Kết quả cuộc điều tra này sẽ được tổng hợp và trên cơ sở đó đưa ra những đánh giá cụ thể về tác động của Dự án đến mặt nhận thức cũng như hành vi của người tham gia giao thông. Khoảng quý II/2015 sẽ có những đánh giá này.

Do vậy, những thay đổi cụ thể thì tôi chưa thể nói ngay lúc này, tuy nhiên, có thể nói rằng, qua 3 năm triển khai dự án, những chuyển biến về mặt nhận thức của người dân TP là tốt. Dễ nhận thấy nhất là người dân họ đồng thuận, hợp tác và không xảy tình trạng phản ứng lại đối với công tác kiểm tra, xử lý vi phạm nồng độ cồn của lực lượng CSGT. Hợp tác và tự giác chấp hành nghiêm các hình thức xử phạt nghĩa là họ đã thấy mình sai, biết mình sai. Cũng có nghĩa là những nội dung tuyên truyền về vấn đề này đã đến được với từng người tham gia giao thông, bước đầu giúp họ nhận thức được đúng sai, việc nên làm và không nên làm. Trên cơ sở đó mới có thể tiến đến thay đổi hành vi. Tuy nhiên để làm được điều này cần có một quá trình lâu dài và bền bỉ, không thể ngày một ngày hai mà có được.

– Thưa ông, năm 2015 được Thành ủy chọn là “Năm văn hóa, văn minh đô thị”, vậy vấn đề “Văn hóa giao thông” được đặt ra như thế nào?

Ông Nguyễn Hữu Cường


: Văn hóa giao thông là một trong những nội dung quan trọng cần lồng ghép vào việc thực hiện “Năm văn hóa, văn minh đô thị” của TP. Văn hóa giao thông nói đơn giản chính là ý thức tự giác chấp hành luật lệ, cư xử phải đạo, giúp đỡ, nhường nhịn nhau khi tham gia giao thông. Văn hóa giao thông cũng là một trong những tiêu chí cơ bản để đánh giá trình độ văn hóa, ý thức của một người dân, người cán bộ, công chức. Do đó, nội dung này cần được lồng ghép, gắn với hoạt động của từng cơ quan, đoàn thể, khu dân cư…nhằm từng bước tạo lập nếp “lái xe văn hóa”, qua đó giảm thiểu hành vi vi phạm giao thông, giảm ùn tắc, giảm tai nạn. Tuy nhiên, cũng như việc thực hiện văn hóa, văn minh đô thị nói chung, xây dựng văn hóa giao thông cũng cần được quy hoạch dài hạn, triển khai liên tục trong nhiều năm, làm có quá trình, có mục tiêu, tổng kết cụ thể, làm đến nơi, đến chốn.

Trước mắt, theo kế hoạch của Ủy ban ATGT Quốc gia, trong thời gian đến TP sẽ xúc tiến việc tuyên truyền, vận động chủ các nhà hàng thực hiện việc “Bán có trách nhiệm”, giúp khách hàng “Uống có trách nhiệm hơn”. Chẳng hạn nhà hàng sẽ ngừng bán đồ uống cho người đã say, trực tiếp đưa hoặc đón taxi cho khách về…Đồng thời vận động các hãng bia, rượu nâng cao ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với sự an toàn của người sử dụng sản phẩm. Thay vì dùng kinh phí để quảng cáo tràn lan về sản phẩm, các hãng hãy chung tay góp sức với cơ quan chức năng tuyên truyền để người dân uống có văn hóa, có trách nhiệm. Ở đây tôi muốn nhấn mạnh đến khía cạnh tuyên truyền về “Chống sự lạm dụng bia, rượu” khi tham gia giao thông.

Bên cạnh đó, Ban ATGT TP cũng đã phối hợp với Sở Văn hóa – Thể thao & Du lịch soạn thảo và trình Lãnh đạo TP kế hoạch triển khai “Bộ tiêu chí văn hóa giao thông” năm 2015. Sau khi kế hoạch này được phê duyệt, Ban sẽ tiếp tục ban hành một chương trình hành động cụ thể trên toàn địa bàn TP, quy định trách nhiệm của các cấp, các ngành trong việc triển khai thực hiện.

– Thưa ông, trên thực tế, ngoài những nỗ lực của các cơ quan chức năng thì ý thức, vai trò của người tham gia giao thông vẫn là yếu tố then chốt. TNGT do bia rượu sẽ giảm, khi mọi người ý thức được những hiểm họa do bia rượu gây ra cho chính mình và xã hội. Vậy để giúp nâng cao ý thức cho người dân, xin ông cho biết khâu truyền thông, tuyên truyền chúng ta cần đổi mới và chú trọng vào những vấn đề gì trong thời gian đến?

Ông Nguyễn Đăng Trường


: Thực tế ngày càng cho thấy ý thức của người tham gia giao thông là yếu tố quan trọng nhất. Đa số người dân hiện nay chấp hành luật giao thông theo kiểu đối phó, tức đoạn đường nào, chỗ nào có công an thì chấp hành nghiêm chỉnh, còn không thì thoải mái phơi đầu trần, chở năm chở ba, vô tư lạng lách…Cũng tương tự như chuyện uống rượu bia khi tham gia giao thông, hạn chế bằng cách đo nồng độ cồn, xử phạt chỉ có thể xử lý được phần ngọn, cái gốc là từ bên trong ý thức của mỗi người, cần hiểu được việc làm đó sẽ gây nguy hiểm cho bản thân, nỗi đau cho gia đình và tự giác chấp hành.

Vài năm gần đây truyền thông về an toàn giao thông vào cuộc khá đồng bộ từ Trung ương đến TP Đà Nẵng. Nhiều chương trình, cách làm mới được triển khai cho thấy chúng ta đã có sự quan tâm đầu tư, có chủ động cho lĩnh vực này. Tuy nhiên “ báo đăng-đài đọc” không vẫn chưa đủ. Tuyên truyền cần có sự phối hợp, vào cuộc của toàn xã hội, đánh mạnh vào ý thức, vào suy nghĩ của mỗi người, làm sao cho mọi người chúng ta phải cùng thấy lo, cùng biết lo. Đối tượng tuyên truyền cũng cần đa dạng và rộng mở hơn. Ví dụ nếu ở trường chúng ta dạy cho học sinh về sự nguy hiểm của việc uống rượu bia khi tham gia giao thông, thì em học sinh đó có thể là một tuyên truyền viên cho chính người cha, người anh của mình trong gia đình…Từ hướng này, những điều thân quen, gần gũi thường có tác động rất tích cực.

Bên cạnh đó, các cơ quan truyền thông (lực lượng tuyên truyền chính) cũng cần phải thường xuyên đổi mới cách nghĩ, cách làm của mình. Phản ánh kịp thời vụ việc xảy ra với thông điệp cảnh báo, cảnh tỉnh là cần thiết nhưng tôi nghĩ không nên xem nhẹ việc thường xuyên cổ xúy, ngợi ca đúng mức những nỗ lực của các cá nhân, đơn vị, những câu chuyện ý nghĩa giữa đời thường trong “cuộc chiến” với tai nạn giao thông.

– Thông điệp “Đã uống rượu bia thì không lái xe” được sử dụng phổ biến và thường xuyên trong thời gian qua, ông có nghĩ đã đến lúc chúng ta nên đưa ra những thông điệp mang ý nghĩa cụ thể hơn, ít “hô khẩu hiệu” mà gần gũi, nhẹ nhàng hơn, có thể tác động sâu sắc hơn đến ý thức của người dân?

Ông Nguyễn Đăng Trường:


Các khẩu hiệu về An toàn giao thông gần đây tôi cho là đã có chú ý nhiều đến thực tế, có “ độ” lan tỏa, ấn tượng và dễ nhớ. Tôi tin với sự nhanh nhạy của cơ quan chức năng, vấn đề này sẽ hoàn thiện hơn trong thời gian đến. Mặt khác tôi nghĩ khẩu hiệu giao thông không hẳn cứ giăng hết ra đường, khiến người tham gia giao thông có thể bị phân tâm, mất tập trung. Thay vào đó chúng ta có thể tăng cường tuyên truyền trực quan tại các điểm vui chơi công cộng, các khu dân cư, chung cư, các khu công nghiệp, trường học…Có thời điểm cũng nên đưa ra những con số- thông điệp nhấn mạnh đến hệ quả, hậu quả thay vì những khẩu hiệu quá chung chung, ví dụ: “Lái xe 2 bánh có hơi men phạt 2-3.000.000 đồng” …

Theo ictdanang.vn