Ứng dụng CNTT và Truyền thông nâng cao trình độ quản lý vận hành hệ thống điện chiếu sáng công cộng tại Đà Nẵng

“Đà Nẵng chúng ta có 6 năm liền dẫn đầu cả nước về Chỉ số sẵn sàng ứng dụng CNTT, trong nhiều hội nghị, hội thảo mà tôi có may mắn được tham dự, thì đây là một trong những thành tựu lớn của Đà Nẵng luôn được nhắc đến. Chính vì thế, đơn vị chũng tôi cũng phải bắt kịp xu thế phát triển chung. Đó là nghiên cứu để đi đến ứng dụng thông tin và truyền thông vào nhiệm vụ quản lý vận hành điện chiếu sáng. Giải pháp tối ưu và khả thi nhất trong việc triển khai xây dựng dự án thí điểm điều khiển chiếu sáng trung tâm dựa trên phương thức truyền dữ liệu không dây, sử dụng dịch vụ GSM/GPRS, chính là đóng góp của cá nhân cùng anh em cộng sự để minh chứng rõ nét hơn môi trường ứng dụng CNTT và Truyền thông của TP chúng ta” – Kỹ sư chính Phạm Tài chia sẻ.

Tiếp theo sau thành công của đề tài “Nghiên cứu thiết kế chế tạo và lắp đặt đèn chiếu sáng áp dụng công nghệ Nano phát sáng ” đã đạt giải thưởng sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2009 (VIFOTEC) và giải thưởng cuộc thi Sáng chế năm 2014; kỹ sư chính Phạm Tài-Giám đốc Công ty quản lý và vận hành điện chiếu sáng công cộng Đà Nẵng vẫn miệt mài nghiên cứu.

Được biết, trong nhiều năm nay, hệ thống điện chiếu sáng công cộng của TP Đà Nẵng (do Công ty quản lý, vận hành,duy trì , bảo dưỡng) đã lan toả đến tất cả các tuyến đường,công viên, quảng trường, ngõ hẽm …của thành phố, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân sống trong khu vực tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông và phát triển kinh tế xã hội.

Tuy nhiên, việc quản lý vận hành hệ thống điện chiếu sáng hiện nay gặp một số khó khăn thách thức như sau:

Công tác quản lý vận hành thủ công, hằng đêm công nhân phải thường xuyên đi kiểm tra, vịêc này rất khó khăn và bị động. Không đáp ứng được yêu cầu phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp xảy ra sự cố trên lưới điện hay chạm chập cáp dẫn đến mất an toàn vận hành, an toàn lao động. Khi lưới điện bị sự cố, các tủ điện không có khả năng đóng và cắt tại trung tâm dẫn đến việc toàn bộ hệ thống điện chiếu sáng trên tủ điện tắt hoàn toàn. Điều này hết sức nguy hiểm trong điều kiện giao thông phức tạp như hiện nay.

Bức xúc nhất là trong công tác quản lý vận hành và điều chỉnh phân pha cắt giảm, tiết kiệm điện, chúng tôi phải thực hiện theo mùa mà thường xuyên, linh hoạt thay đổi giờ đóng/cắt hệ thống điện chiếu sáng – ông Tài phân tích.

Và như vậy, người công nhân phải đến ngay tại tủ điện chiếu sáng để điều chỉnh đồng hồ thời gian và thực hiện các biện pháp phân pha cắt giảm đèn trên tuyến đường. Đây chỉ là một giải pháp mang tính thủ công và tình thế trong điều kiện hiện nay.

Đó là chưa nói đến trong những trường hợp để đáp ứng yêu cầu thực sự cấp bách, cần phải thực hiện đóng/cắt lưới điện chiếu sáng, công nhân quản lý phải bằng mọi cách đến càng nhanh, càng tốt nơi đặt vị trí tủ mới thực hiện được nhiệm vụ. Và với người công nhân, việc đi lại trên các tuyến đường bằng xe máy, bằng một tốc độ phải nhanh, tâm lý luôn vội vàng, áp lực gấp gáp thì đây là hành vi mất an toàn cho chính bản thân, cũng như cho người và phương tiện khác.

Ngoài ra, theo quy trình thường nhật, anh em đều phải theo dõi hệ thống điện chiếu sáng thường xuyên bằng xe máy, tốn kém nhiên liệu, vừa không bảo đảm an toàn lao động đối với công tác kiểm tra vận hành lưới điện, cũng vừa ảnh hưởng nhất định đến an toàn giao thông.

Bên cạnh đó, việc báo cáo, lưu trữ và quản lý dữ liệu gặp nhiều khó khăn trong điều kiện hệ thống điện chiếu sáng ngày càng phát triển nhanh và lan toả như hiện nay.

“Chính vì vậy, việc nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật điện tử và tự động hoá và ứng dụng các giải pháp truyền thông trong điều khiển chiếu sáng công cộng nhằm tăng cường công tác quản lý, giám sát và tiết kiệm năng lượng là việc làm cần thiết cấp bách hiện nay” – Kỹ sư Phạm Tài khẳng định.

Năm 2013, Kỹ sư Phạm Tài chính thức đưa ra ý tưởng xây dựng hệ thống điều khiển tự động hoá – đo lường trong chiếu sáng đô thị thành phố Đà Nẵng.Tháng 2 năm 2013 dã duyệt xong quy mô đầu tư dự án thí điểm và tháng 7 năm 2013 đã phê duyệt xong thiết kế dự toán. Hiện nay đang thực hiện các bước tiếp theo để tiến đến xây dựng và hoàn thành dự án thí điểm.

Hệ thống (của dự án) thí điểm điều khiển chiếu sáng trung tâm dựa trên phương thức truyền thông không dây sử dụng dịch vụ GSM/GPRS có các tiêu chí bắt buộc: Công nghệ phải tiên tiến nhất. Tiết kiệm điện năng trong quản lý vận hành và vừa thông suốt, kịp thời trong mọi tình huống vừa mang lại an toàn cao về thông tin, an toàn cho người lao động.

Qui mô dự án ở bước thí điểm bao gồm xây dựng một trung tâm điều khiển ngay tại Công ty Quản lý vận hành điện chiếu sáng công cộng Đà Nẵng và điều khiển bằng truyền dẫn tín hiệu thông tin đến 35 tủ điều khiển.

Trung tâm có 2 cấp độ điều khiển.

Cấp độ 1:

Điều khiển đến cấp tủ chiếu sáng: 35 tủ với 1.930 điểm sáng.


Cấp độ 2:

chọn 10 điểm sáng trên đường Bạch Đằng điều khiển truyền thông, giao tiếp và tiết giảm công suất đến cấp đèn chiếu sáng.

Theo Kỹ sư Phạm Tài, chỉ có ứng dụng CNTT triệt để như thế này, chúng tôi mới hiện đại hóa công tác quản lý vận hành hệ thống chiếu sáng đô thị. Từ trung tâm, chúng tôi vẫn có thể giám sát và thực hiện đóng/cắt như đi tới từng tủ chiếu sáng, từng điểm sáng của mỗi khu vực. Người làm vận hành có thể điều chỉnh linh hoạt thời gian đóng/cắt hệ thống chiếu sáng (tùy theo tình hình thời tiết và yêu cầu vận hành)tại các khu vực ngay từ hệ thống máy tính ở trung tâm. Đặc biệt, nắm bắt ngay tín hiệu báo sự cố (khi có tình trạng chạm chập, quá tải và các hiện tượng câu móc điện). Và rõ ràng, với dự án, các cán bộ kỹ thuật và quản lý vận hành của đơn vị sẽ có cơ hội nâng cao hơn năng lực ứng dụng công nghệ.

Là đơn vị dịch vụ công, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, dự án “Thí điểm điều khiển chiếu sáng trung tâm dựa trên phương thức truyền thông tin/dữ liệu không dây sử dụng dịch vụ GSM/GPRS” của Công ty quản lý và vận hành điện chiếu sáng công cộng Đà Nẵng hướng tới đảm bảo kịp thời nhu cầu và chất lượng chiếu sáng (nâng cao được độ đồng đều trên tuyến đường được chiếu sáng, loại bỏ hiện tượng điểm sáng, điểm tắt do phân pha cắt giảm đèn) phục vụ nhân dân, du khách sinh hoạt, vui chơi, sử dụng các dịch vụ. Nhất là phục vụ nhu cầu giao thông về đêm, cũng như lúc sáng sớm, đảm bảo an toàn giao thông, an ninh và trật tự đô thị. Đặc biệt làm đẹp cho Đà Nẵng- Thành phố là điểm đến của du lịch thế giới năm 2015.

Cuối năm 2014, Kỹ sư Phạm Tài vinh dự nhận Giải thưởng cuộc thi Sáng chế năm 2014 do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng Tổ chức Sỡ hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) và Cơ quan Sỡ hữu Trí tuệ Hàn Quốc(KIPO) đồng tổ chức, ông trở thành Cán bộ quản lý-Nhà Nghiên cứu ứng dụng đầu tiên của Đà Nẵng được nhận phần thưởng danh giá này.

Với thành tích nổi bật về nghiên cứu ứng dụng, đến nay Kỹ sư Phạm Tài đã được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng năm Bằng Lao động sáng tạo; được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen và Chủ tịch Nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Tính ưu việt khác của hệ thống là vừa quan sát tức thời các thông số điện áp, dòng điện đến từng tủ chiếu sáng và một số điểm sáng trọng điểm; cán bộ kỹ thuật-cán bộ vận hành sẽ quản lý, tổng hợp tối ưu số liệu vận hành (tình trạng đóng cắt, mức độ tiêu thụ điện năng, thời gian sử dụng của các đèn). Khi cần có thể trích xuất ngay số liệu phục vụ báo cáo chuyên môn, báo cáo quản lý.

“Càng đưa vào thí điểm sớm chừng nào, chúng tôi càng phát hiện và xử lý kịp thời sự cố lưới điện chiếu sáng, tiết kiệm năng lượng trong công tác quản lý chiếu sáng công cộng và tiết kiệm chi phí nhân công quản lý. Nếu nhân rộng trên toàn địa bàn thành phố, hiệu quả không thể nói hết. Và đây cũng chính là một ứng dụng góp phần làm rõ môi trường ứng dụng CNTT đang lan tỏa khắp Đà Nẵng” – tập thể kỹ sư của công ty đồng thanh ủng hộ ý tưởng của ông.