Trang phục của phụ nữ Mường

Trang phục thường ngày của phụ nữ Mường gồm áo, váy và khăn đội đầu.

Áo ngắn (pắn) mặc ngoài. Đây là loại áo dài chẩm eo lưng, phía sau có đường can vải dọc sống lưng. Phía trước không có cổ. Ngày xưa áo ngắn có hai loại nẹp áo. Phụ nữ khá giả nẹp áo được may (tràng) vắt qua cổ sang hai bên. Tràng rộng bằng ngón tay, may chồng hai lớp vải. Phụ nữ bình dân mặc loại áo cổ tròn, hai vạt may nẹp. Tay áo không may nối vai mà được cắt may liền theo kiểu áo bà ba thon dần về phía cổ tay.

Váy (wẳl): Gồm hai phần chính; phần đầu váy hay thường gọi là cạp váy, được tính từ hông lên. Phần từ hông trở xuống mắt cá chân là phần thân váy. Váy của phụ nữ Mường thường nhuộm thâm hay màu chàm. Nổi bật trên váy chính là phần cạp váy.

Cạp váy do ba bộ phận dệt riêng rồi can lại với nhau. Điểm nổi bật nhất của cạp váy Mường là những họa tiết trang trí hoa văn. Với một diện tích không lớn, cạp váy chứa đựng một số lượng hoa văn khá phong phú cả về hình thức và kiểu loại. Đặc biệt, cạp váy có thể tách thành từng bộ phận riêng, nên khi không cần thiết hoặc chưa dùng đến, có thể được tách ra cất riêng. Một cạp váy có thể sử dụng cho nhiều váy, thậm chí có nhiều người ở các thế hệ khác nhau.

Cạp váy gồm ba phần gọi là rang trên, rang dưới và cao. Phần trên cùng gọi là rang trên, trang trí hoa văn hình học (hình thoi, hình vuông hay hình tam giác…), rộng gần 20cm. Rang trên có nhiều màu sắc, thường là màu đen và màu trắng.

Tiếp đến là phần rang dưới – bộ phận quan trọng nhất của cạp váy, chủ yếu là hoa văn động vật với rất nhiều mô típ khác nhau. Hai màu đỏ và vàng nổi bật với những hình rồng, hươu, nhện, bướm, ếch, rùa, công, phượng… đó là những con vật gắn bó, gần gũi với cuộc sống và các sự tích xưa của người Mường.

Phần cuối cùng của cạp nối với thân váy gọi là cao. Cao là một chuỗi những vệt màu đứng thẳng. Cao váy rộng từ 10-15cm, dệt các sọc màu, mỗi sọc to nhỏ khác nhau. Có sọc mang hoa văn hình học, có sọc mang hoa văn hình cây, lá cách điệu.

Thân váy được khâu nối với phần cạp (đầu váy) rồi khâu thành hình ống to gấp đôi thân người. Khi mặc, người ta gập phần thừa về đằng trước. Thân váy chủ yếu là màu đen hoặc xanh đen. Gấu váy phía trong có miếng vải nẹp lót, rộng từ l,5-2cm, nhuộm màu hồng, màu đỏ hoặc có hoa văn. Khi bước lên bậc cầu thang, khi đi, váy xập xoè theo nhịp bước, nẹp hoa thoáng ấn hiện làm tăng thêm vẻ linh hoạt, uyên chuyển, tạo sự hấp dẫn, duyên dáng riêng trong trang phục của phụ nữ Mường.

Đi đôi với váy là bộ tênh, có nơi gọi là đênh. Tênh bằng vải đũi, màu xanh hoặc vàng, dài hơn sải tay, khâu nối hai đầu, thắt đúng giữa eo trên nền cao váy, làm nồi eo người mặc. Bộ sà tích bằng bạc được móc vào tênh từ bên hông đeo vòng về phía trước nổi bật với hộp “ốc đào” và chùm vuốt hổ bọc bạc.

Khăn: Khăn thường được làm bằng vải trắng, rộng khoảng 15cm, dài đủ quấn quanh đầu và dắt mối (khoảng 50-60cm). Trước khi đội khăn, tóc đươc búi cao vẽ phía sau gáy. Khăn thiếu nữ thường đươc tạo hình nhọn quá núi trên đỉnh đầu thể hiện sự trẻ trung; người già tạo dáng khăn tròn quanh đầu để tôn vẻ đôn hậu.

Trong các dịp lễ, tết, cưới hỏi, phụ nữ Mường mặc chiếc áo dài xẻ ngực, không cài, khoác ngoài bộ trang phục thường nhật, trông vừa trang trọng vừa kín đáo phô được hoa văn cạp váy.

Nhóm phụ nữ Mường mặc áo cánh ngắn xẻ ngực thường mặc yếm lót bên trong. Yếm về cơ bản giống yếm của phụ nữ Kinh nhưng ngắn hơn, được may từ miếng vải hình vuông, cạnh trên khoét tròn, ôm khít cổ, có dây để buộc sau gáy. Hai cạnh bên có dây để buộc ra sau lưng.

Trang phục của người Mường càng đặc sắc và nổi bật bởi sự hỗ trợ của rất nhiều đồ trang sức như khuyên tai, trâm cài đầu, vòng cổ, vòng tay, xà tích… Ngày thường, những đồ trang sức này là tài sản quý, nhất là trang sức bằng bạc nên thường được cất giữ trong hòm, trong rương. Vào những ngày lễ quan trọng, phụ nữ Mường mới mang ra dùng.

Đôi vòng cổ bằng bạc sáng lóng lánh thực sự là bộ phận trang phục không thể thiếu của phụ nữ Mường. Người Mường dùng hai loại vòng cổ (lằm), loại dẹt nổi gờ ở giữa gọi là lằm ba, loại tròn gọi là lằm lâm. Trên mặt vòng cổ lằm ba chạm trổ hoa văn hình dây rất tinh tế. Phụ nữ Mường ít đeo vòng đơn mà thường đeo vòng kép gồm một chiếc vòng to một chiếc vòng nhỏ. Những người phụ nữ quyền quý hay đeo chuỗi hạt cườm còn gọi là pươn khau và bộ xà tích bằng bạc.

Nguồn:


Sách “


Trang phục truyền thống của các dân tộc Việt Nam”, Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải thông tin về các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng.

Chi tiết các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác,

Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng


0236 1022


để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).