Trang phục của Phụ nữ La Chí

Trang phục phụ nữ La Chí gồm khăn, áo, yếm, váy, thắt lưng, túi, vòng tay, hoa tai, xà tích.

Khăn đội đầu (kha) làm bằng một khổ vải hẹp do họ tự dệt, nhuộm chàm đen rộng 25cm, dài 3-3,2m. Hai đầu khăn thêu hoa văn bằng chì màu. Hoa văn cơ bản là hoa văn chùm lá thông được thêu bằng chỉ trắng-đỏ, xanh-đỏ, tạo cho mỗi chiếc lá thành hai nửa rõ ràng. Hoa văn lá thông không đứng độc lập mà tạo thành chùm bốn lá, hai lá đối đỉnh nhau được nối bằng đường thêu hình nốt chân chim. Mỗi đầu khăn được thêu từ hai đến ba hàng hoa văn lá thông, mỗi hàng có từ 4-5 bông hoa. Những hàng hoa văn này lại nằm trong các khung được bó bằng các đường thêu chỉ màu hình nốt chân chim. Toàn bộ mảng trang trí này người La Chí gọi là “kha la”.

Áo (pù) của phụ nữ La Chí là loại áo dài, may bằng vải bông nhuộm chàm, kiểu tứ thân mở ngực không dùng cúc. Chiều dài áo từ 1,2-1,3m, rộng vai 72-75cm, gồm các bộ phận:

Cổ áo (ca dúp), liền với thân áo, phía trên thân áo đáp thêm một mảnh vải cùng màu dài 70-80cm, rộng 8-10cm để tạo thành nẹp cổ áo. Hai đầu nẹp cổ áo trang trí hoa văn. Hoa văn trang trí trên nẹp cổ áo chia thành hai phần, hoa văn thân tạo thành ba dải ngang (hai dải ngang ngoài hoàn toàn giống nhau), đó là hai hình tam giác châu đình vào nhau, cứ 3 hoặc 4 hoa văn như vậy lại được xen bằng đoạn thêu chỉ màu đỏ có bốn chấm trắng, kiểu hoa văn này người La Chí gọi là “khả nhúm”. Dải hoa văn ở giữa là những đường chỉ màu tạo thành những hình tam giác đỏ, trắng xen kẽ nhau, người La Chí gọi là “ná chừm”. Phần trang trí dùng đường chỉ màu rất đơn giản, chỉ màu đỏ và trắng khâu thành hai đường sát vào nhau, mỗi bên có bốn đường chỉ chạy dọc theo nẹp cổ áo. Tay áo (ừ pù) dài từ 38-40cm, cửa tay rộng 12cm, nối với thân áo ở sát nách theo dạng nối ống thẳng, phần khoét ở nách rất ít.

Thân áo (cà pa) hoàn toàn bằng vải đen chàm, áo xẻ tà từ cổ mở xuống, phần xẻ tà gọi là “ta pù”, hai bên xè tà đều nẹp vải đỏ, vải hoa ở phía trong. Khi mặc, người ta vắt chéo hai thân trước chồng lên nhau, phần cổ áo khớp lại ngang ngực, dùng thắt lưng buộc lại.

Yếm (nhúm) may bằng vải chàm đen, có kích thước gần vuông 35x40cm. Trên một góc vuông, người ta cắt khuyết một hình vuông nhỏ, ở hai cạnh góc khuyết này đính một đôi dây đeo cố (phồ), hai đầu dây thêu hoa văn ghép 4-5 dải vải có màu sắc khác nhau để khi mặc dây thả xuống lưng, trang điểm cho bộ nữ phục thêm đẹp và mềm mại. Hoa văn trang trí trên yếm quy tụ ở góc trên đầu yếm với hai nẹp vải đỏ tạo thành một góc vuông, hai cạnh của góc vuông mỗi bên thêu, ghép vải tạo thành hai đường trang trí màu xanh-đỏ chạy song song và cắt nhau tạo thành ba hình vuông và hai hình chữ nhật. Phần lớn yếm của phụ nữ dân tộc La Chí đều thêu ba chùm lá thông. Toàn bộ phần trang trí này được gọi là “nàng khoang”.

Khi mặc, người ta lồng dây đeo yếm vào cổ, kéo yếm lên khít chân cổ và cài cúc sau gáy, đuôi yếm buông xuống sau lưng. Toàn bộ hoa văn thêu trên yếm được khoe ra giữa hai vạt áo làm cho bộ trang phục của phụ nữ La Chí trông giản dị nhưng hài hoà, đẹp đẽ.

Ngoài áo cánh, yếm là bộ phận quan trọng đi liền với trang phục của phụ nữ La Chí. Yếm đeo là điểm nhấn trong cách trang trí các mẫu hoa văn trên trang phục nên được người phụ nữ rất chú trọng, họ thêu nhiều mẫu hoa văn khác nhau, trong đó nổi bật là các mẫu hoa văn hình vuông, hình tứ giác, hình chữ thập lồng vào với nhau tạo thành một hình khối. Bên trong các hình vuông được thêu điểm ba mẫu hoa văn hình quả trám bằng nhiều loại chỉ màu khác nhau như màu xanh da trời, màu trắng, màu tím nổi bật trên nền đen. Khi mặc áo cánh, phụ nữ La Chí thường để lộ các mẫu hoa văn trên yếm tạo sự mềm mại của y phục.

Váy (eng) được may bằng vải bông tự dệt nhuộm chàm đen, là loại váy kín, hình trụ, trên dưới bằng nhau. Váy do bốn khổ vải ghép lại theo chiều rộng: 72x75cm, dài: 75-80cm. Hai đầu váy được gấp viền mép bằng một dải vải khác màu, váy không phân biệt gấu váy và cạp váy, do vậy mặc theo chiều nào cũng được. Chính hình thức cắt may và mặc như vậv nên váy rất bền vì có thể mặc đổi vị trí cho nhau để hạn chế độ sờn của vải. Khi mặc, đầu trên của váy được thắt lưng quấn giữ ngoài áo.

Thắt lưng (kha dá dê): May bằng vải bông tự dệt, khổ hẹp 24-25cm, nhuộm màu đen hoặc xanh chàm. Chiều dài thắt lưng tuỳ thuộc vào sở thích từng người nhưng thường dài từ l,3-l,5m. Thắt lưng không thêu thùa và không gấp viền mép, chủ yếu là công đoạn nhuộm màu. Khi dùng, thắt lưng được quấn hai vòng quanh người, thắt mối trước bụng và giắt hai đầu thắt lưng vào các vòng vải để quấn. Để trang điểm thêm, phụ nữ La Chí còn móc thêm vào thắt lưng một dây xà tích và giắt chéo về phía sườn trái.

Xà cạp (pu ke): Vào mùa đông giá rét, phụ nữ La Chí còn dùng thêm xà cạp để quấn chân. Xà cạp may bằng vải chàm đen hình tam giác, cạnh đáy 30-32cm, cạnh dài nhất 50-55cm, đầu nhọn, phía trên đính một chiếc cúc, cạnh đáy đính một dây vải có khuy cài. Khi dùng, người ta không phân biệt phải, trái, miễn sao khi quấn xong xà cạp, chiếc cúc luôn nằm bên phải khuy cài là được.

Túi đeo (ka trê): Người La Chí sống trên các sườn núi cao, địa hình phức tạp, đi lại khó khăn. Để vận chuyển hàng hoá và thu hoạch nông sản thực phẩm khi lên dốc, xuống dốc, họ phải dùng các loại dụng cụ như gùi, sọt, đặc biệt là dùng chiếc túi vải đeo trên lưng để vận chuyển hàng hoá. Túi đeo lưng là loại túi to, được ghép bằng bốn khổ vải tự dệt rộng 40cm, nhuộm chàm đen. Túi hình chữ nhật đứng, có kích thước 45x47cm. Trên miệng túi, một bên có đính một đoạn dây vải khâu hai lớp làm dây đeo (một đầu đính cố định, một đầu buông), một bên có một chiếc đai bằng vải gọi là ne để buộc dây đeo.

Nguồn: Sách “Trang phục truyền thống của các dân tộc Việt Nam”, Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG



tiếp tục đăng tải thông tin về các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng.

Chi tiết các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác,



Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng



0236 1022



để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).