Trang phục của người Cơ Tu

Vài nét về trang phục


Trước kia, để có các vật dụng che thân như tấm choàng, váy, áo, tấm đắp, chiếu… vào mùa mưa để chống lại cái lạnh giá của núi rừng, người Cơ Tu chọn lựa một vài loại vỏ cây sẵn có tại rừng núi dùng làm trang phục. Ban đầu, họ dùng loại vỏ cây có kích thước lớn, đập mỏng, phơi khô rồi lấy nguyên một miếng lớn khoét giữa thân đủ để chui đầu. Áo bằng vỏ cây giúp chống giá rét hoặc côn trùng cắn rất hữu hiệu khi đi săn bắt trong rừng sâu. Về sau, họ lấy vỏ của cây hơ mớt, hơ mon, hơjoong, chrơ đangơ duông, ta đuých… để làm váy – áo mặc che thân. Người Cơ Tu chọn những thân cây có kích cỡ lớn, đường kính khoảng 3 đến 4 gang tay, cắt thành từng khúc theo kích thước phù hợp với yêu cầu của mỗi người trong gia đình rồi lột vỏ thành từng mảng để làm đồ mặc. Để tấm vỏ cây được mềm mại và dẻo, sau khi hơ lửa cho nóng đều, người ta dùng một khúc cây đã khắc rãnh lồi lõm để đập dập. Đập xong, lột bớt lớp vỏ ngoài, chỉ để lại xơ bên trong, sau đó ép thẳng, cắt xén, khoét lỗ, chắp nối, khâu lại thành váy, áo…

Để chắp nối các mảnh vỏ cây, người ta dùng dây gai, cây bhơ nương – loại cây rất dẻo và chắc làm chỉ khâu. Nếu có tấm vỏ cây lớn, người ta chỉ cần khoét lỗ làm thành cổ áo, rồi gài thêm các sợi dây vào bên mép áo để khi mặc thì thắt lại với nhau thay cho nút áo. Những tấm chăn, chiếu cũng được làm bằng vỏ cây này, người Cơ Tu dùng dây kết lại thành tấm lớn hơn. Đôi khi họ còn lấy loại mây rục vót thật mỏng, đan thành hoa văn trên váy – áo. Có nơi, họ xẻ tấm áo vỏ cây thành từng ô nhỏ để khi mặc vừa mát, vừa đẹp. Dưới các mép váy – áo, người Cơ Tu còn cắt thành hình răng cưa để trang trí.

Khi nghề dệt phát triển, cây bông vải được trồng phổ biến, thì trang phục bằng vỏ cây ít khi được người Cơ Tu sử dụng. Chỉ số ít những người đàn ông nghèo khổ, sống độc thân hoặc nhà nào đó không có khả năng trồng bông – dệt vải, không có gì để đổi lấy bông, vải thì mới phải mặc trang phục làm từ vỏ cây.

Để có được những bộ trang phục đẹp mang bản sắc văn hoá riêng, phụ nữ Cơ Tu trồng bông, đay lấy sợi rồi tách hạt, tách bông, cán bông, vấn bông, se sợi… Trong quá trình dệt, người ta thường làm hoa văn cho vải bằng cách luồn hạt cườm vào các sợi chỉ dệt, từ đó tạo ra các hoa văn trên nền vải như: hình hoa ablơm (hoa tình yêu), hình lá atút (hình chiếc chong chóng), hình đàn ông Cơ Tu múa tung tung (múa nam), hình thiếu nữ Cơ Tu múa dadá (múa nữ), lá trầu (a bá), dây buộc nhà gươl (hơma cating), hình hoa rừng (hơma tơbang), trang sức (mã não)…

Khâu nhuộm vải cũng không kém phần quan trọng, họ lấy màu chàm từ củ nâu, màu chàm từ cây tà râm, màu vàng từ củ ma rớt… Do vậy, để hoàn tất một tấm vải phải mất nhiều thời gian, đòi hỏi sự tỉ mỉ, công phu và sự khéo léo của người phụ nữ.

Trang phục của người Cơ Tu đơn giản, không cầu kỳ về màu sắc. Hầu hết các hoa văn phản ánh nhân sinh quan, thế giới quan của người Cơ Tu về vũ trụ, trời đất, vạn vật cũng như phong tục, tập quán, sinh hoạt cộng đồng… Màu chủ đạo trong trang phục của người Cơ Tu là màu chàm đen, đây cũng là màu nền của trang phục. Người Cơ Tu quan niệm: Màu chàm đen là màu của đất [Abhuyh-Catiếc), màu đỏ là màu của mặt trời [Abhuyh-plêếng) – hai vật thiêng không thể thiếu trong đời sổng của người Cơ Tu. Vì vậy, trang phục của họ không thể thiếu hai màu nói trên. Màu vàng trên trang phục được người Cơ Tu dùng rất ít, chỉ là những nét mảnh để tạo nên những họa tiết, những đường nét hoa văn tinh tế.

Nguồn: Sách “ Trang phục truyền thống của các dân tộc Việt Nam”, Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải thông tin về các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng.

Chi tiết các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác,

Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng


0236 1022


để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).