Góp ý Đề án thí điểm mô hình tổ chức chính quyền đô thị TP Đà Nẵng: Triển khai chính quyền 2 cấp ngay khi bắt đầu thí điểm

Đề án Chính quyền đô thị thành phố Đà Nẵng, lộ trình xây dựng mô hình chính quyền đô thị thành phố Đà Nẵng sẽ có 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ khi cho thực hiện thí điểm đến năm 2016 sẽ bỏ HĐND tại 11 xã thuộc huyện Hoà Vang; tăng số lượng đại biểu chuyên trách. Vai trò của HĐND thành phố được nâng cao với việc thực hiện chức năng quyết nghị những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát triển kinh tế, xã hội của thành phố, những vấn đề quan trọng, tác động trực tiếp đến người; thực hiện chức năng giám sát việc thực hiện Nghị quyết và các hoạt động của các cơ quan hành chính trên địa bàn thành phố. Trên cơ sở đó, bổ sung thêm nhiệm vụ cho HĐND thành phố trong việc chủ động huy động và tổ chức các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực, khoa học công nghệ để phát triển kinh tế, xã hội thành phố); HĐND thành phố được ban hành một số chính sách, văn bản quy phạm nhằm điều chỉnh những vấn đề mới hoặc riêng có của thành phố để thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Đây chính là một ưu điểm nổi bật của HĐND thành phố trong mô hình Chính quyền đô thị. Với mô hình hoạt động như trên, HĐND thành phố được đề cao và xác định rõ vị trí là cơ quan đại diện của nhân dân; thể hiện tính chất tự chủ của chính quyền đô thị thành phố; việc tiếp nhận ý kiến cử tri sẽ được trực tiếp đến cơ quan có thẩm quyền, thay vì phải qua nhiều tầng lớp trung gian như trước đây, đồng thời việc giải trình trách nhiệm sẽ được yêu cầu cao hơn. Trong giai đoạn 1, chính quyền vẫn phân 3 cấp như hiện nay với UBND thành phố, UBND quận, huyện, phường, xã. Thực hiện cơ chế thủ trưởng hành chính đối với người đứng cầu các cơ quan trên. Các cơ quan chuyên mô của thành phố sẽ được chuyển từ chức năng tham mưu sang chức năng quản lý nhà nước, tổ chức sắp xếp lại thành các nhóm chính là nhóm tổng hợp (thanh tra, kế hoach, tài chính, nội chính, tư pháp, nội vụ), nhóm quản lý chuyên ngành (đô thị, kinh tế, xã hội); cơ quan hành chính cấp quận, huyện cũng sẽ được tinh gọn với các công chức chuyên môn trực tuyến theo dõi ngành, lĩnh vực… Việc sắp xếp, phân công lại một cách hợp lý các nhiệm vụ thực hiện giữa UBND các cấp, mỗi công việc do một cấp thực hiện và chịu trách nhiệm chính, đây là cơ sở quan trọng để tinh gọn bộ máy.

Trong giai đoạn 2 (từ 2016-2021), Chính quyền đô thị chỉ còn 2 cấp với HĐND thành phố, UBND thành phố và UBND phường, xã, giảm bớt UBND quận, huyện; tăng dần thẩm quyền quyết định và chịu trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND thành phố. Giai đoạn 3 được thực hiện từ năm 2021 trở đi với việc thực hiện chuyển từ chế độ lãnh đạo tập thể của UBND thành phố sang chế độ lãnh đạo và chịu trách nhiệm cá nhân của Thị trưởng.



Cần thống nhất mô hình chính quyền tại Đà Nẵng

Theo ông Đặng Công Ngữ, cơ chế hoạt động của Chính quyền đô thị hiện hành có nhiều hạn chế, đó là sự đồng nhất giữa Chính quyền đô thị và Chính quyền nông thôn trong hệ thống pháp luật Việt Nam; bộ máy được xây dựng với mô hình giống nhau, rập khuôn, máy móc ở tất cả các cấp chính quyền. Bộ máy nhà nước vẫn cồng kềnh, chưa phát huy được hết chức năng, nhiệm vị, hoạt động đạt hiệu quả chưa cao. Với yêu cầu phát huy hiệu quả quản lý đô thị là phải được tập trung, đồng bộ, xuyên suốt các nguồn lực và biện pháp quản lý, tuy nhiên, cách thức quản lý hiện nay lại bị cắt khúc ra thành các cấp khác nhau. Mệnh lệnh quản lý từ chính quyền cấp trên xuống cấp dưới triển khai chậm, dù trong thời gian, phạm vi, cự li hẹp; vai trò, trách nhiệm cá nhân người đứng đầu dẫn đến hoạt động quản lý nhà nước trên địa bàn còn rất hạn chế. Ông Đặng Công Ngữ cho rằng, với mô hình Chính quyền đô thị, tổ chức chính quyền sẽ bảo đảm tính thống nhất và liên thông trên địa bàn về quy hoạch đô thị, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đất đai, nhà ở, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, biến đổi khí hậu…

Nhấn mạnh về sự bất cập trong phân quyền như hiện nay, ông Lê Hoàng Đức, Phó Bí thư Quận ủy-Chủ tịch UBND quận Ngũ Hành Sơn cho rằng: “Thực chất bí thư, chủ tịch UBND quận, huyện không tự chủ được về nguồn lực thu, chi mà tất cả đều phải chờ sự phân bổ từ trên xuống, do vậy không chủ động được trong việc lập kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương”.

Với vai trò từng làm Bí thư quận uỷ trong 5 năm, ông Bùi Văn Tiếng, Trưởng Ban Tổ chức Thành uỷ cũng chia sẻ, việc thực hiện chính quyền 2 cấp là hợp lý bởi vai trò, quyền lực thật sự của lãnh đạo quận, huyện hết sức mờ nhạt. Ông Tiếng cũng cho rằng, Chính quyền đô thị đặt ra yêu cầu xây dựng chính quyền 2 cấp, đây là vấn đề hết sức nhạy cảm, nhất là về nhân sự của UBND quận, huyện, nếu chúng ta không quyết tâm vì tương lai phát triển thì rất khó thực hiện. Cũng theo ông Tiếng, việc thực hiện chính quyền 2 cấp cũng không phải là vấn đề xa lạ. TP Đà Nẵng thời điểm trước năm 1997, chính quyền thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng thực chất là chính quyền đô thị hai cấp. Tại đơn vị Bộ đội biên phòng thành phố hiện nay, cũng là đơn vị đang áp dụng mô hình hai cấp gồm: Bộ chỉ huy và các Đồn Biên phòng cơ sở. Đặc biệt, việc đăng ký và cấp giấy CNQSDĐ của ngành Tài nguyên và Môi trường hiện nay đều do cấp thành phố trực tiếp phục vụ, giải quyết cho người dân thông qua “cánh tay nối dài” là các văn phòng đặt tại trung tâm hành chính các quận. “Với trình độ quản lý đô thị của đội ngũ CBCC và kết cấu hạ tầng giao thông, CNTT tốt cũng như khả năng sẵn sàng ứng dụng CNTT trong công vụ như hiện nay, tôi tin Đà Nẵng có đủ điều kiện bước vào mô hình Chính quyền đô thị chỉ có hai cấp ngay ở giai đoạn bắt đầu thí điểm. Nếu cần thiết, trong giai đoạn quá độ, có thể sử dụng “cánh tay nối dài” là văn phòng đại diện của chính quyền thành phố đặt tại các quận, huyện hiện nay. Người dân thay vì phải đến văn phòng UBND thành phố thì có thể đến một văn phòng đại diện của chính quyền thành phố phù hợp, thuận tiện nhất để được phục vụ” – ông Tiếng khẳng định.

Ông Bùi Văn Tiếng cũng đưa ra đề xuất quyết liệt: “Không nên để tồn tại cùng lúc hai mô hình CQĐT và Chính quyền nông thôn trong cùng một đô thị. Bên cạnh đó, các xã của Hoà Vang đang trên đường đô thị hoá, nhiều xã đã phát triển mạnh, đủ điều kiện để chuyển qua cơ chế hành chính cấp phường. Do vậy, thành phố cần mạnh dạn chuyển các xã qua phường để thuận tiện trong việc triển khai thí điểm xây dựng chính quyền đô thị”. Về việc sắp xếp, tổ chức các cơ sở Đảng, ông Tiếng đề nghị chỉ tổ chức Đảng bộ thành phố với trách nhiệm lãnh đạo toàn diện về mọi mặt và Đảng bộ phường, có thể thành lập các Đảng bộ theo mô hình Đảng uỷ khối hiện nay, trực thuộc Đảng bộ thành phố. “Việc xây dựng Chính quyền đô thị phải bảo đảm được 2 mục đích quan trọng nhất, đó là chính quyền phục vụ người dân đô thị tốt hơn, thông suốt hơn; hiệu lực quản lý và điều hành xã hội của chính quyền thống nhất hơn, tập trung hơn, giảm bớt các tầng nấc trung gian. Nếu không đạt được 2 nhiệm vụ trọng tâm trên thì sản phẩm của chúng ta chỉ là “bình mới rượu cũ”, hiệu quả không tốt hơn bao nhiêu” – ông Tiếng nhấn mạnh.