Đường phố mang tên danh nhân: Vị chánh án Tòa án nhân dân tối cao đầu tiên Phạm Văn Bạch

Danh nhân Phạm Văn Bạch tên thường gọi là Hai Bạch, là Giáo sư, Luật sư. Ông nguyên là Chủ tịch Ủy ban kháng chiến Hành chính Nam Bộ, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao, Phó chủ tịch Hội Luật gia Dân chủ Quốc tế, Ủy viên chủ tịch đoàn Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Con đường mang tên danh nhân Phạm Văn Bạch tại Đà Nẵng có chiều dài 242m, rộng 5,5m, nối từ đường Nguyễn Thành Ý đến đường Núi Thành, thuộc quận Hải Châu. Kỷ niệm 104 năm ngày sinh của Ông (18/6/1910), Tổng đài Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Phạm Văn Bạch.

Phạm Văn Bạch quê tại xã Khánh Lộc, tỉnh Trà Vinh. Sau khi tốt nghiệp trung học, Phạm Văn Bạch được gia đình cho đi du học tại khoa Luật Đại học Lyon (Pháp). Năm 1936, sau khi đỗ cử nhân Luật học tại Đại học Lyon, Ông về Việt Nam, hành nghề luật sư và dạy học ở Cần Thơ. Sau đó, Ông liên lạc với các tổ chức kháng chiến đóng trên địa bàn các tỉnh miền Tây Nam Bộ và bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng.

Tháng 8 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương giao cho các nhân sĩ, trí thức yêu nước giữ nhiệm vụ quan trọng trong các ủy ban kháng chiến hành chính, luật sư Phạm Văn Bạch được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ thay ông Trần Văn Giàu, chức vụ cao nhất trong bộ máy chính quyền cách mạng lúc đó. Tháng 9 năm 1945, khi cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam bộ bùng nổ, Ông rời Sài Gòn ra vùng căn cứ kháng chiến ở Nam Bộ tham gia lãnh đạo cuộc kháng chiến.

Năm 1954, luật sư Phạm Văn Bạch được lệnh tập kết ra miền Bắc nhận nhiệm vụ mới theo tinh thần Hiệp định Genève. Ông giữ chức vụ Thứ trưởng Phủ Thủ tướng. Từ tháng 5 năm 1959, Ông kế nhiệm ông Trần Công Tường giữ chức Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao đến tháng 5 năm 1981. Thời gian này, với vốn tri thức về công pháp quốc tế, Ông được giao phụ trách cơ quan tố cáo tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ đã can thiệp vào cuộc chiến Việt Nam. Liền sau đó, Ông lập Tòa án quốc tế nhằm lên án quân đội Mỹ tàn sát nhân dân Việt Nam. Đặc biệt nhờ uy tín của mình, Ông đã thu hút được nhiều nhân vật tiếng tăm trên thế giới tham gia Tòa án quốc tế tố cáo tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ như nhà văn Jean Paul Sartre. Thêm một nhân vật lớn tham gia Tòa án quốc tế xử tội ác đế quốc Mỹ là nhà vật lý học Albert Einstein, tác giả của “

Thuyết tương đối

”. Nhà bác học Einstein là người trọng công bằng chủ trương hòa bình và được giải Hòa Bình Nobel năm 1921. Một nhân vật trí thức yêu chuộng công bằng và hòa bình như nhà bác học Einstein mà gia nhập Tòa án quốc tế lên án Mỹ, đó là thành công lớn trong công tác quan trọng nhất đời của luật sư Phạm Văn Bạch. Từ tháng 5/1983, Ông là thành viên Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và được bổ nhiệm chức vụ thành viên Đoàn Chủ tịch. Ông mất ngày 8/3/1987 tại thành phố Hồ Chí Minh, thọ 77 tuổi.

Tiến sĩ Luật học Phạm Văn Bạch, vị Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đầu tiên của Việt Nam và là Thủ trưởng đầu tiên của ngành Tòa án. Với 21 năm trên cương vị Chánh án TAND tối cao (1959-1980), Ông đã để lại trong lòng cán bộ, công chức ngành Tòa án cũng như người dân những ấn tượng đẹp đẽ về phong cách người cán bộ Tòa án Cách mạng. Trong hồi ký của Ông đăng trên Báo Nhân dân tháng 8/1982, Chánh án TAND tối cao Phạm Văn Bạch kể lại: “

Có những vụ án khi Giám đốc xét và xử cuối cùng, TAND tối cao phát hiện ra những tình tiết mới chứng minh không thể chối cãi rằng: người đã bị lên án là không có tội, hoặc đáng được khoan hồng, hoặc khẳng định được kẻ bị kết án đúng là đã phạm tội. Theo đó mà bản án được sửa chữa hoặc bổ sung. Còn nhớ trong một vụ án, tôi đã tìm ra kẻ nguyên cáo chính ra phải là bị cáo và như thế vì công lý, vụ án đã đảo ngược…

”.

Tài liệu tham khảo chính: Theo Nghị quyết số 97-NQ/HĐND của HĐND TP. Đà Nẵng, khoá VII, kỳ họp thứ 16, ngày 14/7/2010 về đặt một số tên đường của TP. Đà Nẵng.