Đường phố mang tên danh nhân: Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Trịnh Công Sơn được coi như một trong những nhạc sĩ lớn nhất của Tân nhạc Việt Nam với nhiều tác phẩm rất phổ biến. Hiện nay chưa có thống kê về số tác phẩm để lại của Ông (ước đoán con số không dưới 600 ca khúc), phần lớn là tình ca. Nhạc của Trịnh Công Sơn được nhiều ca sĩ thể hiện, nhưng thành công hơn cả là Khánh Ly. Ngoài ra, Ông còn được xem là một nhà thơ, một họa sĩ không chuyên. Con đường mang tên nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tại Đà Nẵng có chiều dài 550m, rộng 10,5m, nối từ đường Núi Thành và đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, thuộc quận Hải Châu. Nhân kỷ niệm 76 năm ngày sinh của Ông (28/2/1939 – 28/2/2015), Tổng đài Thông tin dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Trịnh Công Sơn.

Trịnh Công Sơn lớn lên tại Huế. Lúc nhỏ, Ông học theo học các trường Lyceè Francais và Provindence ở Huế, sau vào Sài Gòn theo học triết học trường Tây Lyceé J.J Rousseau Sài Gòn và tốt nghiệp tú tài tại đây. Tác phẩm đầu tiên của Ông là Ướt mi, được nhà xuất bản An Phú in năm 1959. Từ đó tên tuổi của Ông được nhiều người biết đến. Trong những năm sau đó, nhạc của Ông được phổ biến và được nhiều ca sĩ trình diễn, đặc biệt là Khánh Ly. Vì lời lẽ trong nhiều bài hát của Ông có tính chất phản chiến, nhà cầm quyền miền Nam đã cấm lưu hành vài tác phẩm của Ông. Ngay cả Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, vốn đối lập, cũng không tán thành việc Ông gọi Chiến tranh Việt Nam là “nội chiến” trong bài Gia tài của mẹ, vì quan điểm của họ cho rằng đây là cuộc chiến tranh chống xâm lược và thống nhất đất nước. Tuy nhiên, nhiều bài hát của Ông lại rất thịnh hành trong công chúng cho đến hôm nay. Năm 1961 vì bắt buộc phải trốn lính nên Ông thi và theo học ngành Tâm lý giáo dục trẻ em tại trường Sư phạm Qui Nhơn. Sau khi tốt nghiệp, Ông dạy tại một trường tiểu học ở Bảo Lộc, Lâm Đồng.

Một số bài hát của Trịnh Công Sơn đã đến với công chúng Nhật Bản năm 1970 như Diễm Xưa (do Khánh Ly biểu diễn bằng cả tiếng Nhật và tiếng Việt), Ca dao Mẹ, Ngủ đi con. Trước ngày 30/4/1975, Ông lên đài truyền thanh Sài Gòn hát bài Nối vòng tay lớn, bài hát nói về ước mơ hòa hợp dân tộc hai miền Nam Bắc mà Ông viết từ năm 1968. Theo BBC, sau khi chiến tranh kết thúc, gia đình Ông di tản sang Mỹ và Ông đã phải sống 4 năm trong trại cải tạo. Nhưng cũng có những nguồn tin theo tác giả Bùi Đức Lạc thì Trịnh Công Sơn chỉ đi kinh tế mới vài năm chứ không hề có cải tạo hay Ông đi học tập 2 năm ở Cồn Tiên. Một thời gian dài sau 1975, nhạc của Ông bị cấm đoán ở tại Việt Nam hay bị một ít người ngấm ngầm tẩy chay ở hải ngoại.

Những năm sau 1975, sau thời gian tập trung lao động, Ông làm việc tại Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh, tạp chí Sóng nhạc. Từ thập niên 1980, Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác lại và có viết một số bài có nội dung ca ngợi chế độ mới như Thành phố Mùa Xuân, Em ở nông trường em ra biên giới, Huyền thoại Mẹ… Sau đó nhà nước Việt Nam đã nới lỏng quản lý văn nghệ, Ông lại tiếp tục đóng góp nhiều bản tình ca có giá trị.

Ông cũng là một diễn viên điện ảnh nghiệp dư, năm 1971 Ông thủ vai chính trong phim Đất khổ. Phim hoàn tất năm 1974, nhưng chỉ được chiếu cho công chúng xem 2 lần rồi không được phép trình chiếu ở Miền Nam Việt Nam với lý do “có tính phản chiến” . Sau năm 1975, bộ phim không được trình chiếu tại Việt Nam. Cuối cùng, một bản phim đã về tay nhà thơ Đỗ Trung Quân. Bộ phim được chọn là phim Việt Nam chính trong Liên hoan phim Á Mỹ năm 1996. Ông bị bệnh gan, thận và tiểu đường. Ông mất tại thành phố Hồ Chí Minh vì bệnh tiểu đường vào ngày 1/4/2001. Từ đó hàng năm giới hâm mộ đều lấy ngày này làm ngày tưởng niệm Trịnh Công Sơn.

Bên cạnh sự nghiệp ân nhạc, còn có khá nhiều bài thơ (văn vần không được phổ nhạc) của Trịnh Công Sơn hoặc được cho là của Ông hiện đang được truyền tụng trên các diễn đàn. Về hội họa, cũng giống như đàn anh Văn Cao, Trịnh Công Sơn để lại khá nhiều tác phẩm hội họa, bút tích.

Một số giải thưởng Ông đã đạt được như: Năm 1972, Ông đoạt giải thưởng Đĩa Vàng ở Nhật Bản với bài “Ngủ đi con” (trong Ca khúc da vàng) qua tiếng hát của ca sĩ Khánh Ly. Năm 1979, hãng đĩa Nippon Columbia mời Khánh Ly thu băng lần thứ nhì các nhạc phẩm của Ông, cũng vào năm này ca khúc “Ngủ đi con” trở thành một hit ở Nhật Bản. Giải thưởng cho Bài hát hay nhất trong phim “Tội lỗi cuối cùng”. Giải Nhất của cuộc thi “Những bài hát hay nhất sau 10 năm chiến tranh” với bài “Em ở nông trường, em ra biên giới”. Giải Nhất cuộc thi “Hai mươi năm sau” với bài “Hai mươi mùa nắng lạ”. Năm 1997, Ông đoạt giải thưởng lớn của Hội Nhạc Sĩ cho một chuỗi bài hát. Trịnh Công Sơn cũng có tên trong tự điển bách khoa Pháp Encyclopédie de tous les pays du monde (Coll. Les Millions).



Tài liệu tham khảo chính: Nghị quyết số 24/2012/NQ-HĐND ngày 4/7/2012 của HĐND thành phố về đặt tên một số đường trên địa bàn TP. Đà Nẵng.