Đường phố mang tên danh nhân: Nguyễn Duy Trinh

Danh nhân Nguyễn Duy Trinh là người từng giữ nhiều chức vụ quan trọng của Đảng và nhà nước như Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cuộc đời hoạt động cách mạng của Ông gắn bó với những trang sử hào hùng của Đảng và dân tộc Việt Nam. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên nhà cách mạng Nguyễn Duy Trinh có chiều dài 5.200m, rộng 7m, nối từ ngã tư Lê Văn Hiến, Sư Vạn Hạnh đến đường Trường Sa thuộc quận Ngũ Hành Sơn. Nhân kỷ niệm 104 năm ngày sinh của Ông (15/7/1910), Tổng đài Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Nguyễn Duy Trinh.

Nguyễn Duy Trinh sinh trưởng trong một gia đình nghèo tại xã Nghi Thọ, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An – nơi sản sinh ra nhiều danh nhân lịch sử. Sinh ra và lớn lên ở một miền quê nghèo khổ, nhưng giàu truyền thống cách mạng, lại ở trong một giai đoạn lịch sử đầy đau thương của đất nước, Nguyễn Duy Trinh đã nung nấu một tinh thần căm thù giặc, một ý chí quyết tâm làm cách mạng cứu dân cứu nước. Năm 1927, Nguyễn Duy Trinh tham gia các phong trào học sinh chống áp bức của bọn đế quốc phong kiến đòi tự do hoạt động ở thành phố Vinh. Năm 1928, Ông tham gia Đảng Tân Việt – một trong những tổ chức tiền thân của Đảng cộng sản Việt Nam, tích cực hoạt động ở Sài Gòn – Gia Định, bị thực dân Pháp bắt và kết án 18 tháng tù, trục xuất về quê. Năm 1930, Nguyễn Duy Trinh là một trong những đảng viên lớp đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong những năm 1930 – 1931, cao trào cách mạng ở huyện Nghi Lộc được dấy lên, duy trì và phát triển mạnh mẽ, liên tục từ tháng 5/1930 đến tháng 5/1931. Trước tình hình đó, thực dân Pháp tìm đủ mọi cách để dập tắt phong trào. Hàng loạt cuộc vây bắt, truy lùng cán bộ, triệt phá làng mạc xảy ra. Ngày 13/9/1931, bọn bang tá và đoàn phu trong vùng bao vây cơ quan huyện ủy Nghi Lộc, một số cán bộ xứ Ủy, huyện ủy bị sa lưới địch. Đây là tổn thất nặng nề cho Đảng bộ Nghi Lộc. Lúc này, Nguyễn Duy Trinh cũng đang hoạt động bí mật ở địa phương. Ông đã liên lạc với các đồng chí vừa thoát khỏi cuộc vây lùng của địch, tổ chức hội nghị lập ra Ban cán sự huyện ủy, tiếp tục duy trì hoạt động của Đảng bộ và được bầu làm Bí thư. Tuy nhiên tổ chức Đảng vừa khôi phục, phong trào vừa nhóm lên, hoạt động chưa được bao lâu lại bị kẻ địch ráo riết khủng bố. Đến tháng 11/1931, các cấp bộ Đảng ở huyện Nghi Lộc tan rã. Phần lớn cán bộ đảng viên bị địch bắt. Nguyễn Duy Trinh là một trong những người bị bắt cuối cùng trong đợt khủng bố ngày 18/12/1932.

Từ năm 1932 đến tháng 5/1945, Nguyễn Duy Trinh bị lưu đày trong nhiều nhà tù khét tiếng tàn bạo của bọn thực dân phong kiến: nhà lao Vinh, ngục tù Kon Tum, nhà tù Côn Đảo… Nêu cao khí tiết của người cộng sản bất khuất kiên trung, Nguyễn Duy Trinh đã coi nhà tù đế quốc là trận tuyến đấu tranh mới; tổ chức đoàn kết bạn tù bằng cách đấu tranh từ thấp lên cao, buộc kẻ thù phải giảm bớt chế độ lao tù khắc nghiệt, giành lấy sự sống: “Sống để về với Đảng, với phong trào cách mạng của nhân dân”. Năm 1945, sau khi ra tù, Ông tham gia tổ chức khởi nghĩa ở Vinh và Huế.

Sau cách mạng tháng Tám 1945, Nguyễn Duy Trinh được Đại biểu Quốc hội khoá I bầu vào ban Thường vụ Xứ Ủy Trung bộ và làm Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính Trung bộ. Năm 1949, đồng chí làm Bí thư Liên khu Ủy V, kiêm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Trung bộ. Tháng 3/1951, tại Đại hội lần thứ hai của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban chấp hành Trung ương. Cuối năm 1954, đồng chí làm Chánh văn phòng Trung ương Đảng. Tháng 8/1955 được bầu vào Ban Bí thư Trung ương. Năm 1955, đồng chí được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng. Năm 1958, đồng chí làm Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước. Năm 1960, tại Đại hội lần thứ III của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban chấp hành Trung ương, được Ban chấp hành Trung ương bầu vào Bộ Chính trị và được cử giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ, kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, sau đó kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước (1963-1964).

Tháng 4/1965, Ông là Phó Thủ tướng Chính phủ, kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tháng 12/1976, tại Đại hội lần thứ IV của Đảng, Ông được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương và được bầu làm Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cho đến năm 1980. Năm 1982, tại Đại hội lần thứ V của Đảng, Ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương; được phân công Thường trực Ban nghiên cứu chiến lược kinh tế – xã hội của Trung ương Đảng và Chính phủ.

Từ một thanh niên yêu nước, qua chiến đấu và rèn luyện trong phong trào cách mạng, Nguyễn Duy Trinh trở thành chiến sĩ thuộc lớp cận vệ đầu tiên của Đảng, một học trò trung thành và gẫn gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nguyễn Duy Trinh đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, cho tự do, hạnh phúc của nhân dân. Ông mất vào ngày 20/4/1985 tại Hà Nội, được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao vàng nhờ những thành tích xuất sắc đối với sự nghiệp cách mạng.

Tài liệu tham khảo chính: Theo nghị quyết của HĐND thành phố,  khóa VI, kỳ họp thứ 7, ngày 12/7/2002 về đặt tên một số đường của TP. Đà Nẵng.