Đường phố mang tên danh nhân: Kỳ Đồng – Thần tượng cứu nước

Danh nhân Kỳ Đồng tên thật là Nguyễn Văn Cẩm, quê làng Ngọc Đình, nay thuộc xã Vân Cẩm, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Từ nhỏ nổi tiếng học giỏi, nên được gọi là Kỳ Đồng (Đứa trẻ kỳ tài). Các sỹ phu yêu nước đã suy tôn Kỳ Đồng là một thần tượng cứu nước, để tập hợp lực lượng tấn công thành Nam Định (27/3/1887). Con đường mang tên Ông tại Đà Nẵng có chiều dài 750m, rộng 7,5m. Điểm đầu giáp với đường Hà Huy Tập; điểm cuối giáp với đường vào Công ty Xây dựng Công trình Giao thông. Nhân kỷ niệm 139 năm ngày sinh của Ông (8/10/1875), Tổng đài Thông tin Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Kỳ Đồng.

Năm 1882 khi mới bảy tuổi, Kỳ Đồng đã được cha cho dự kỳ thi khảo khóa chuẩn bị cho kỳ thi hương sau đó tại trường Nam Định. Ông đã đoạt loại ưu và được quan đốc học Nam Định trình tấu về triều. Vua Tự Đức ban chỉ dụ khen thưởng, cấp tiền gạo ăn học. Năm 1887, những người dân có tư tưởng chống Pháp nhưng mê tín ở tỉnh Nam Định cũ (ở cả Nam Định và Thái Bình ngày nay) tôn Kỳ Đồng làm hậu thân của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, tiến hành tổ chức một đám rước kiệu Kỳ Đồng về tỉnh lị Nam Định, nhằm hướng nhân tâm về một thủ lĩnh chống Pháp mới. Công sứ Pháp ở Nam Định là Brie phải ra lệnh nổ súng thị uy, giải tán đoàn người. Sau đó, người Pháp quay sang lợi dụng lại việc này vào mục đích tuyên truyền. Họ lưu đày những người tổ chức sự kiện này ra Côn Đảo, nhưng riêng Kỳ Đồng lại cho đi du học ở thủ đô An giê (Alger) của Algérie lúc đó thuộc Pháp vào ngày 2/10/1887. Năm 1896, Kỳ Đồng về nước, lên Yên Thế (Bắc Giang) lập đồn điền khai hoang. Tại đây, Ông bắt đầu nhen nhóm phong trào chống Pháp trong phu đồn điền, quan hệ với lực lượng chống Pháp của Đề Thám ở Yên Thế và Mạc Đình Phúc ở miền duyên hải Bắc Kỳ. Nghĩa quân đã tôn Kỳ Đồng là “Quốc sư”.

Đêm 22/9/1897 Ông bị thực dân Pháp bắt với nhiều tang vật: vũ khí, tiền bạc, đạn dược. Đầu năm 1898, chúng đày Kỳ Đồng sang đảo Tahiti (thuộc địa của Pháp). Ống mất tại đây ngày 17/7/1929. Về văn chương, Ông có sáng tác một số văn thơ và một vở kịch ba hồi viết bằng tiếng Pháp – Những mối tình của người nghệ sỹ già trên quần đảo Mackidơ.



Tài liệu tham khảo chính: Nghị quyết của HĐND TP. Đà Nẵng, khóa VI, kỳ họp thứ 7, ngày 17/7/2002 về đặt tên một số đường của TP. Đà Nẵng.