Đường phố mang tên danh nhân: Đỗ Nhuận

Đỗ Nhuận (10/12/1922 – 18/5/1991) là một nhạc sĩ Việt Nam. Ông là Tổng thư ký đầu tiên của Hội nhạc sĩ Việt Nam khóa I và II từ 1958 đến 1983, một trong những nhạc sĩ tiên phong của âm nhạc cách mạng. Đỗ Nhuận còn là nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên viết opera với vở Cô Sao, cũng là tác giả của bản Du kích Sông Thao nổi tiếng. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên nhạc sĩ Đỗ Nhuận có chiều dài 360m, rộng 5,5m, thuộc quận Liên Chiểu. Nhân kỷ niệm 93 năm ngày sinh của Ông, Tổng đài Thông tin dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Đỗ Nhuận.

Đỗ Nhuận quê ở thôn Hoạch Trạch xã Thái Học, huyện Cẩm Bình, Hải Dương. Ông rời Cẩm Bình từ rất nhỏ và sống nhiều năm ở thành phố cảng Hải Phòng, nơi cha Ông phục vụ trong đội quân nhạc với vai trò “lính kèn Tây”. Hải Phòng những năm cuối thập niên 1930 là một trong những cái nôi của tân nhạc với Văn Cao, Lê Thương, Hoàng Quý… Năm 14 tuổi, Đỗ Nhuận tham gia hướng đạo sinh, hát những ca khúc Pháp và châu Âu. Ông cũng tự học âm nhạc dân tộc và biết chơi sáo trúc, tiêu, đàn nguyệt, đàn tứ, đàn bầu. Sau đó, khi âm nhạc cải cách bước đầu nhen nhóm, Đỗ Nhuận cũng bắt đầu tiếp xúc với tân nhạc, học đàn guitar, banjo, kèn harmonica và ghi âm. Sau Ông còn học thêm violon, baian với các nhạc công người Nga lưu vong ở Hà Nội.

Năm 1939, Đỗ Nhuận sáng tác ca khúc đầu tay vào tuổi 17, bản Trưng Vương, nhân ngày kỷ niệm Hai Bà Trưng ở tỉnh Hải Dương. Bản Trưng Vương được phổ biến rộng rãi và đã xuất bản ngay trong năm đó. Tiếp theo, từ cảm hứng lịch sử, Ông soạn nhiều ca khúc như: Chim than, Lời cha già, Đường lên ải Bắc… là cơ sở soạn nên vở ca cảnh Nguyễn Trãi – Phi Khanh gồm 3 ca khúc Chim than, Lời cha già, Đường lên ải Bắc được Ông viết trong hai năm 1940, 1941.

Thời gian đó Đỗ Nhuận cũng bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1943, vì in và rải truyền đơn tuyên truyền cho cách mạng nên ông bị bắt giam vào nhà lao Hải Dương, rồi đưa lên Hỏa Lò và sau bị đày lên Sơn La. Thời gian trong tù, Đỗ Nhuận đã viết nhiều bài hát cách mạng như: Chiều tù, Côn Đảo, Hận Sơn La, Tiếng gọi tù nhân, Viếng mồ tử sĩ, Du kích ca…

Sau khi được trả tự do, Đỗ Nhuận tiếp tục sáng tác và hoạt động cách mạng. Ông viết nhiều bài hát và được khá phổ biến thời bấy giờ: Nhớ chiến khu, Đường trường vô Nam, Tiếng súng Nam Bộ, Bé yêu Bác Hồ, Ngày Quốc hội… Trong thời gian chiến tranh, Ông có những ca khúc về du kích cùng nhiều nhạc phẩm khác: Du kích ca, Đoàn lữ nhạc, Hành quân xa, Trên đồi Him Lam,… Trong số đó phải kể đến Hành quân xa với câu hát nổi tiếng “Đời chúng ta đâu có giặc là ta cứ đi” và Đoàn lữ nhạc cùng trường ca bất hủ Du kích sông Thao. Thời kỳ này, có thể nói Đỗ Nhuận đã ảnh hưởng nhiều nhạc sĩ cách mạng khác như Trần Quý, Lê Lan, Doãn Nho… Nǎm 1955, chùm ca khúc Điện Biên Phủ của ông đã được trao giải nhất của Hội Vǎn nghệ Việt Nam. Cho đến nay, giai điệu của bài Chiến thắng Điện Biên là một trong những nhạc hiệu quen thuộc của đài phát thanh và đài truyền hình.

Sau hòa bình 1954 Đỗ Nhuận tiếp tục sáng tác và có mặt trong lĩnh vực khí nhạc Việt Nam. Ngoài ra, còn phải kể đến kịch múa rối Giấc mơ bé Rồng (1968), kịch múa Mở biển (1973) và nhạc nền trong các phim tài liệu và phim truyện. Đỗ Nhuận cũng là nhạc sĩ duy nhất trong thế hệ đầu của tân nhạc được đào tạo bài bản, ông đi học tại đại học tại Nhạc viện Tchaikovsky từ năm 1960 đến 1962. Ông là một trong những người đặt nền móng cho thể loại nhạc kịch theo truyền thống của opera phương Tây. Ngoài sáng tác, Đỗ Nhuận còn viết báo, tham gia phê bình. Ông được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Nghệ thuật và nhiều Huân chương cao quý khác. Đỗ Nhuận mất vào ngày 18/5/1991 tại Hà Nội.