Đường phố Đà Nẵng mang tên danh nhân: Vị bác sĩ yêu nước Phạm Ngọc Thạch

Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch sinh ngày 7/5/1909 tại Quy Nhơn trong một gia đình trí thức, yêu nước. Sau khi đỗ tú tài, năm 1928, Ông vào học trường đại học Y khoa Hà Nội. Sau đó, sang Pháp học tiếp và tốt nghiệp bác sĩ Y khoa năm 1934. Cuối năm 1936, Ông trở về nước. Về đến Sài Gòn, Ông mở phòng mạch tư chuyên trị bệnh lao phổi. Đa số người bị lao phổi là người nghèo nên Ông hết lòng thương yêu, quý trọng họ, ngoài việc khám chữa bệnh cấp thuốc không lấy tiền, Ông còn giúp đỡ người bệnh trong việc đi lại, ăn ở – đối với bệnh nhân nặng, Ông không quản ngày đêm tự lái xe đến tận nơi ở của người bệnh để chữa trị. Vì thế chẳng bao lâu, tiếng tăm của Ông được lan truyền khắp Sài Gòn và các tỉnh Nam Bộ. Đông đảo người dân còn gọi Ông là “

người thầy thuốc của dân, người thầy thuốc có tấm lòng nhân ái của Bồ Tát

”. Qua tiếp xúc với tầng lớp lao động nghèo, trong Ông ngày càng bừng lên ngọn lửa yêu nước, thương dân. Ông nhận thấy rằng chỉ có một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc thật sự thì người dân mới có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Từ bỏ giàu sang, phú quý, Ông tìm cách tham gia phong trào cách mạng do Đảng Cộng Sản lãnh đạo. Nhà ở, phòng mạch tư của Ông trở thành nơi nuôi dưỡng, che giấu các chiến sĩ cộng sản và những người yêu nước khác, trong đó có đồng chí Hà Huy Giáp. Ông vừa chăm sóc sức khoẻ cho các đồng chí vừa tìm hiểu thêm về chủ trương đường lối đấu tranh cách mạng của Đảng. Dần dần Ông được giác ngộ và tự nguyện tham gia vào các phong trào đấu tranh dưới sự lãnh đạo của Đảng. Sau thất bại của Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Đảng quyết định rút vào bí mật. Ông được phân công hoạt động trong phong trào bất hợp pháp và bán hợp pháp của thợ thuyền đấu tranh ở Sài Gòn. Sau đó, Ông đã góp phần trong việc thành lập công hội bí mật ở Sài Gòn và được giao nhiệm vụ ủy viên tổng công hội bí mật Sài Gòn – Chợ Lớn.

Ngày 27/8/1945, Uỷ ban dân tộc giải phóng Việt Nam đã họp ở chiến khu Việt Bắc và quyết định tự cải tổ thành Chính Phủ lâm thời có mời thêm một số nhân sĩ tham gia. Ông được cử làm Bộ Trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam độc lập đồng thời là Uỷ viên Uỷ ban Nhân dân Nam bộ phụ trách công tác đối ngoại là thành viên của phái đoàn Chính phủ Việt Nam tham gia đàm phán với đại diện của Chính phủ Pháp. Cuối năm 1946, Ông ra Bắc và được cử làm Thứ trưởng phủ Chủ tịch, đặc phái viên của Chính phủ sang các nước láng giềng và một số nước châu Âu để trình bày quan điểm của Đảng và Chính phủ ta về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1954, hòa bình được lập lại trên nửa đất nước, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch lại được cử làm Thứ trưởng, năm 1958 làm Bộ trưởng, Bí thư đảng đoàn Bộ y tế cho đến ngày Ông hy sinh. Trong bất kỳ nhiệm vụ nào được giao, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch cũng thể hiện sự trung thành tuyệt đối với Đảng, với dân, ý chí đấu tranh và tinh thần khắc phục khó khăn. Lúc bấy giờ, Ông nhận trọng trách trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, chế độ cũ đã để lại nhiều hậu quả to lớn về sức khoẻ và bệnh tật trong nhân dân. Từ những phương châm, nguyên tắc chỉ đạo ngành, Ông đã đề ra nhiều biện pháp cụ thể mà trước hết là phải xây dựng cho được mạng lưới y tế cơ sở ở nông thôn. Ông hết sức kiên trì thực hiện công việc này trong tình hình đất nước còn nhiều khó khăn. Cho đến nay chúng ta đã có một mạng lưới y tế rộng khắp từ trung ương đến địa phương, đó là công lao cực kỳ to lớn của Ông.

Vừa lo công việc ở miền Bắc, Ông vừa dành rất nhiều thời gian và công sức để chi viện sức người, sức của cho miền Nam. Ông đã thành lập Vụ I để chi viện cán bộ, thuốc men, dụng cụ và nhất là lo đào tạo cán bộ để bổ sung cho chiến trường miền Nam. Năm 1968, chiến tranh ở Miền Nam ngày càng trở nên ác liệt, Ông thiết tha xin được vào chiến trường để trực tiếp khảo sát tình hình. Trong không khí sôi động của vùng giải phóng, Ông say sưa miệt mài với công việc không kể ngày đêm, bất chấp bom đạn. Ông coi việc được trực ở chiến trường, phục vụ sự nghiệp giải phóng miền Nam, là niềm vinh dự và hạnh phúc lớn nhất cuộc đời.

Tuy nhiên, khi công việc đang còn dang dở, bao hoài bão ấp ủ thì bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đã hy sinh khi đang nghiên cứu bệnh sốt rét ác tính tại chiến trường miền Nam vào ngày 7/11/1968. Do có nhiều công lao đóng góp, đến năm 1996, Ông được Nhà nước phong danh hiệu Anh hùng Lao động và được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Tại Đà Nẵng, con đường mang tên vị bác sĩ yêu nước Phạm Ngọc Thạch dài 450m, rộng 5.5m, nối từ đường 3/2 đến đường Xuân Diệu, thuộc quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng.

Tài liệu tham khảo chính: Nghị quyết của HĐND thành phố, khóa VI, ngày 12/1/2002 về đặt tên một số đường của TP. Đà Nẵng.