Đường phố Đà Nẵng mang tên danh nhân: Thiếu tướng tình báo Vũ Ngọc Nhạ

Danh nhân Vũ Ngọc Nhạ là một trong 4 huyền thoại trong ngành Tình báo Việt Nam. Ông nổi tiếng với biệt danh “Ông cố vấn” vì từng làm cố vấn cho một số chính trị gia cao cấp của Việt Nam Cộng hòa và là nhân vật chủ chốt trong vụ án cụm tình báo A.22 làm rung động chính trường Sài Gòn vào cuối năm 1969.

Vũ Ngọc Nhạ có tên thật là Vũ Xuân Nhã. Ông sinh ngày 30/3/1928, mang bí danh là Lê Quang Kép, quê ở xã Vũ Hội, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Năm 1951, Ông từ vùng địch hậu Thái Bình, Nam Định, lên chiến khu Việt Bắc gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm 1954, Ông theo Linh mục Lê Hữu Từ vào Nam, làm cố vấn cho tổng thống ngụy Sài Gòn. Năm 1968, Ông bị bắt và bị đày ra Côn Đảo. Năm 1973, Ông được thả và về vùng giải phóng Lộc Ninh.

Sau khi được trao trả, cuối năm 1973, Ông được đưa về Phòng tình báo quân sự để làm công tác xác minh. Đầu năm 1974, sau khi đã kiểm tra thông tin, Ông được khôi phục hoạt động bí mật và được công nhận quân hàm Trung tá Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong thời gian này, Ông đồng thời nhận được quyết định khen thưởng về thành tích của Cụm A.22 đồng thời với quyết định kỷ luật cảnh cáo vì chịu trách nhiệm trong việc lưới tình báo này bị vỡ. Tháng 4/1974, Ông trở về hoạt động bán công khai tại Củ Chi, với mục đích xây dựng một cụm tình báo chiến lược mới do Ông làm cụm trưởng và nối lại quan hệ với các tổ chức chính trị thuộc Lực lượng thứ 3, đặc biệt là khối Công giáo. Tháng 1 năm 1975, Ông trở lại Sài Gòn, sống bất hợp pháp và hoạt động trong Lực lượng thứ 3 với tư cách là một đại biểu Công giáo. Ngày 30/4/1975, Ông có mặt bên cạnh tướng Dương Văn Minh tại dinh Độc Lập, chứng kiến những giờ phút cuối cùng của chế độ Việt Nam Cộng hòa.

Sau năm 1975, toàn bộ Hồ sơ mật về Cụm tình báo chiến lược A.22 của Nha Tổng giám đốc Cảnh sát quốc gia được thu hồi nguyên vẹn. Tuy nhiên, thân phận thực của Vũ Ngọc Nhạ vẫn chưa được xác nhận. Mãi đến năm 1976, Ông mới được điều về làm chuyên viên Cục 2 với quân hàm Thượng tá. Năm 1981, Ông được thăng Đại tá. Tuy nhiên, Ông chỉ được giao các công tác nghiên cứu và tổng hợp các báo cáo để phúc trình cho các lãnh đạo cao cấp của nhà nước như Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Mai Chí Thọ, Nguyễn Văn Linh.

Mãi đến năm 1987, khi cuốn tiểu thuyết

Ông cố vấn hồ sơ một điệp viên

của Hữu Mai xuất bản, thân thế và sự nghiệp của Ông mới được công chúng biết tới. Để tôn vinh sự nghiệp hoạt động của Ông, năm 1988, Nhà nước Việt Nam phong hàm Thiếu tướng cho Vũ Ngọc Nhạ. Cụm tình báo chiến lược A.22 và Đại tá Lê Hữu Thúy được phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang”. Một bộ phim phỏng theo tiểu thuyết Ông cố vấn cũng được sản xuất và đã có một số phóng sự về Ông và cụm tình báo A.22 được công chiếu trước khi ông mất.

Ông qua đời vào ngày 7/8/2002 tại TP. Hồ Chí Minh. Do có những công lao to lớn trong hoạt động tình báo, Ông được Nhà nước trao tặng nhiều Huân chương cao quý như Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba,… Ông còn được Tòa thánh Vatican và Giáo hoàng Paulus VI tặng bằng khen và Huy chương “Vì hòa bình” vào tháng 6/1971.

Tại Đà Nẵng, con đường mang tên thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ có chiều dài 530m, rộng 5,5m, nối từ đường Hà Tông Huân đến đường Lê Văn Huân, thuộc quận Sơn Trà, TP. Đà Nẵng.



Tài liệu tham khảo chính: Theo Nghị quyết số 21/2011/NQ-HĐND ngày 23/12/ 2011 của HĐND TP. Đà Nẵng về đặt tên một số đường trên địa bàn thành phố năm 2011.