Đường phố Đà Nẵng mang tên danh nhân: Nguyễn Phạm Tuân

Danh nhân Nguyễn Phạm Tuân (1842 – 1887), là nhà thơ, một người yêu nước. Ông là một trong những sĩ phu hưởng ứng nhiệt tình Phong trào Cần Vương, mộ binh khởi nghĩa chống Pháp và được vua Hàm Nghi phong chức Tán tương quân vụ quân thứ Quảng Bình.



Nguyễn Phạm Tuân quê ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình Nho học, nhiều đời cha con cùng thi đỗ đồng khoa, nhiều đời là công thần nhà Lê. Ông đậu cử nhân thời Tự Đức, được bổ làm Huấn đạo huyện Bố Trạch, rồi Tri huyện Tuyên Hóa, sau được thăng Tri phủ Đức Thọ (Hà Tĩnh). Năm 1883, được tin triều đình đầu hàng thực dân Pháp, Ông treo ấn từ quan, rồi về nhà tự tử, nhưng người nhà đã kịp thời cứu. Năm 1885, hưởng ứng Chiếu Cần vương, Ông mộ binh khởi nghĩa chống Pháp, được vua Hàm Nghi phong chức Tán tương quân vụ quân thứ Quảng Bình.

Năm 1886, Tôn Thất Thuyết sang Trung Quốc cầu viện, Ông giữ chức Thượng tướng cùng Đề đốc Lê Trực và hai con trai của Tôn Thất Thuyết phò vua Hàm Nghi chống Pháp. Ông lập căn cứ ở vùng Tuyên Hóa, nghĩa quân của Ông chiến đấu rất dũng cảm và đã lập được nhiều chiến công, có lần nghĩa quân đột nhập được vào thành Quảng Bình giết Bố chánh Nguyễn Đình Dương. Đầu năm 1887, quân Pháp do tên Đại úy Mouteaux cầm đầu, tổ chức hai đội biệt kích đánh vào căn cứ Yên Lương. Ông chống cự lại rất quyết liệt, nhưng bị trúng đạn ở ngực, rồi bị giặc bắt về đồn Minh Cầm. Giặc tìm mọi cách mua chuộc để tìm chỗ ở của Hàm Nghi, nhưng trước sau Ông không chịu khai.

Chúng tổ chức ca hát, lại cho thầy thuốc đến chữa thương, nhưng Ông không cho băng bó, phun thuốc vào mặt chúng, tỏ rõ khí phách hiên ngang làm cho quan quân Pháp hết sức kinh sợ, không dám đụng đến thân thể và xúc phạm danh dự Ông. Không lâu sau, Ông mất vì vết thương quá nặng vào ngày 10/4/1887. Giặc quăng xác Ông xuống sông, nhưng một nghĩa quân đã tìm vớt lên và mai táng trên núi Yên Phong.

Tại Đà Nẵng, con đường mang tên danh nhân Nguyễn Phạm Tuân có chiều dài 730m, rộng 5,5m, thuộc quận Ngũ Hành Sơn, TP. Đà Nẵng.

Tài liệu tham khảo chính: Theo nghị quyết của HĐND TP. Đà Nẵng khóa VII, kỳ họp thứ 17, từ ngày 1 – 3/12/2010.