Đường phố Đà Nẵng mang tên danh nhân: Huỳnh Tấn Phát

Danh nhân Huỳnh Tấn Phát còn được gọi là Sáu Phát, sinh ngày 15/2/1913 tại huyện Bình Đại, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Bến Tre). Ông là Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1969 – 1976), Phó Thủ tướng chính Phủ, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Việt Nam.

Từ nhỏ, Huỳnh Tấn Phát đã ham học, thông minh, có năng khiếu hội họa. Cấp trung học Ông theo học  trường Pétrus Trương Vĩnh Ký. Năm 1933, khi đang học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương Hà Nội, Huỳnh Tấn Phát hoạt động sôi nổi trong Tổng hội sinh viên Đông Dương và Hội Ái hữu sinh viên Nam Kỳ. Sau khi tốt nghiệp thủ khoa năm 1938, Ông trở về Sài Gòn mở văn phòng kiến trúc sư. Năm 1941, Ông tham gia và đạt giải nhất trong cuộc thi thiết kế xây dựng khu Trung tâm Hội chợ triển lãm Đông Dương tại vườn Ông Thượng.

Với lòng yêu nước và nhiệt huyết của một trí thức trẻ có uy tín, Huỳnh Tấn Phát là người góp phần vận động thành lập phong trào truyền bá chữ quốc ngữ, làm chủ nhiệm tuần báo Thanh Niên và sử dụng báo chí làm phương tiện cổ vũ toàn dân đoàn kết chống thực dân Pháp xâm lược. Tháng 3/1945, Huỳnh Tấn Phát được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và trở thành một trong những thủ lĩnh tích cực trong việc xây dựng lực lượng Thanh niên Tiền phong chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945 tại Sài Gòn và Nam Bộ.

Ngày 23/9/1945, khi Pháp gây hấn đánh chiếm Sài Gòn, Ông bị giặc Pháp bắt, nhưng chúng phải thả Ông ba ngày sau đó vì không đủ chứng cứ kết tội. Sau khi ra tù, Ông được cử dẫn đầu đoàn thanh niên ưu tú Nam Bộ ra Hà Nội dự Hội nghị Thanh niên toàn quốc. Năm 1946, Ông trúng cử đại biểu Quốc hội khoá I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Đầu năm 1947, Ông bị địch bắt quả tang khi đang in báo cách mạng tại số 160 đường Lagrandiere (nay là đường Lý Tự Trọng) và bị kết án hai năm tù. Trong Khám lớn, Huỳnh Tấn Phát thành lập Liên đoàn tù nhân chính trị Khám Lớn Sài Gòn và được bầu làm Trưởng ban đại diện Liên đoàn tù chính trị. Trong thời gian ở tù, Ông đã lãnh đạo anh em tù nhân chính trị đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của nhà tù, đồng thời biến Khám Lớn Sài Gòn thành trường học văn hoá, chính trị, quân sự cho anh em tù nhân.

Năm 1947, sau khi ra tù, Huỳnh Tấn Phát tiếp tục hoạt động bí mật trong nội thành. Ông phụ trách công tác trí vận, báo chí và giữ chức vụ Bí thư Đảng Đoàn Đảng Dân chủ Nam bộ. Năm 1949, Ông ra vùng chiến khu, được cử làm Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ, kiêm Giám đốc Sở Thông tin Nam Bộ. Năm 1951, Ông được cử làm Ủy viên Ủy ban kháng chiến Hành chính Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn, trực tiếp phụ trách Đài Phát thanh Tiếng nói Sài Gòn – Chợ Lớn tự do.

Năm 1969, Ông được bầu làm Chủ tịch Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Từ 1976 – 1981, Ông là Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Xây dựng cơ bản Nhà nước, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam. Ngoài ra, Ông còn đảm trách các chức vụ: Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước (1982 – 1989), Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại biểu Quốc hội các khóa VI,VII,VIII. Tại Đại hội lần thứ III Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Ông được bầu làm Chủ tịch Hội, tham gia sáng tác công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh, Cung Thiếu nhi Hà Nội, Nhà ga sân bay quốc tế Nội Bài.

Ông mất năm 1989 tại TP. Hồ Chí Minh, được Nhà nước truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh, giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật (năm 1996) và Huân chương Sao Vàng (năm 2005).

Tại Đà Nẵng, con đường mang tên danh nhân Huỳnh Tấn Phát có chiều dài 885m, rộng 10,5m, điểm đầu giáp với đường 30/4, điểm cuối giáp với đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, thuộc quận Hải Châu và Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng.

Tài liệu tham khảo chính: Theo Nghị quyết của HDND TP. Đà Nẵng khóa VII, kỳ họp thứ 12, tháng 11/2008 về đặt một số tên đường của TP. Đà Nẵng.