Đình làng Đà Nẵng – những giá trị văn hóa: Đình làng Nam Thọ

Làng Nam Thọ, vốn cùng với làng Tân An tức Tân Thái, cùng một mẹ là làng cổ Nam An được tách ra vào năm Nhâm Thân, niên hiệu Lê triều thời Cảnh Hưng thứ 13 (1752). Xứ Vũng Chấp được phân đôi, lấy từ cây đa Bảy Xồi trở vào đến chợ Chiều (Thọ Quang) theo tuyến đường ngày nay. Phía Bắc là Nam Thọ, phía Nam là Tân An. Nam Thọ lúc bấy giờ có hai xứ là Bà Mật và Vũng Chấp. Còn Tân An thì có 3 xứ là Vũng Chấp, Bà Lũy và Vĩnh Vông… Theo tài liệu nghiên cứu, tiền hiền của làng Nam Thọ là ông Trương Công Bật, người làng Trung Sơn (quận Liên Chiểu ngày nay) đến vùng này từ vào năm 1635, và ông Nguyễn Hữu Chờ, người làng Cẩm Sa (nay là xã Cẩm Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) đến vào năm 1648. Cả hai vị đã tổ chức mở rộng, khai phá đất đai, ruộng vườn, đào mương dẫn nước, đắp đường ở vùng đất gần chân bán đảo Sơn Trà này.

Ngôi đình được làm bằng tranh bốn mái, gỗ cột thắt bằng dây mây. Năm 1714, ngôi đình dựng lại tại Trãng Giài cây me, đến năm 1720 ngôi đình chuyển sang Vũng Chấp, xứ Nam Thọ. Năm 1937 nhân dân góp công, góp của để sữa chữa xây dựng lại phần hậu tẫm, nâng cao lợp ngói, tường làm bằng đá vôi; năm 1966 xây thêm phần tiền đình.

Đình làng Nam Thọ có kiểu kiến trúc chuôi vồ, gồm nhà chính điện và hậu tẩm nối liền vào gian giữa phía sau, xây dựng theo kiến trúc tôn giáo, có 3 gian 2 chái, chính diện có hai cột làm bằng gỗ mít, trên hai bàn thờ bên tả, bên hữu; có hai bài vị đề hai chữ “Long phi” bên tả, “Phụng võ” bên hữu, trong đình thờ thần Hoàng, hai vị tiền hiền Trương Công Bậc và Nguyễn Hữu Chờ, đình vua; có sân rộng, có tường rào. Phần mái đình, trên các nóc chính điện, hậu tẩm, phần gờ mái đều được gắn trang trí các linh vật khảm sành sứ rất tinh tế. Phía trước sân đình là tấm bình phong theo mô típ cuốn thư mềm mại, trên có hình dơi, hai mặt trong và ngoài đều đắp nổi long và hổ, trong khuôn viên của đình có hai ngôi mộ tiền hiền.

Ngày nay Đình Nam Thọ vẫn là nơi sinh hoạt văn hoá truyền thống của cộng đồng dân cư địa phương, là nơi dân làng bày tỏ ước nguyện xây dựng cuộc sống thanh bình, vừa thể hiện đạo lí nhớ về tổ tiên, ghi nhận công lao người có công, qua đó bảo lưu và phát triển nhiều giá trị văn hóa tích cực của địa phương. Đình Nam Thọ là nơi lưu giữ được số lượng lớn nhất các sắc phong của triều đình nhà Nguyễn có tất cả 34 bản đều còn nguyên vẹn, sớm nhất là sắc phong năm Minh Mạng thứ 7 (1826), muộn nhất là sắc phong năm Bảo Đại thứ 9 (1933).

Hằng năm, đình có hai ngày lễ chính: ngày 12 tháng 6 (âm lịch) là lễ Cầu an và kỷ niệm ngày thành lập làng, đây là lễ hội lớn nhất, tiêu biểu nhất. Ngày 01 tháng 11 (âm lịch) là ngày chạp mả làng. Quy mô của các ngày lễ tuỳ thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh mỗi năm. Đình làng Nam Thọ được UBND thành phố công nhận Di tích lịch sử văn hoá cấp thành phố vào năm 2000 và Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố theo quyết định số 9860/QĐ- UBND ngày 23/12/2005.

Tài liệu tham khảo chính: Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng.