Đình làng Đà Nẵng – những giá trị văn hóa: Đình làng Lỗ Giáng

Đình làng Lỗ Giáng và nhà thờ Tiền Hiền, là một di tích văn hóa cổ, được xây dựng cách đây hơn 300 năm (từ năm 1471). Trong 2 cuộc kháng chiến đây là “Địa chỉ đỏ” của Cách mạng, nơi đây còn lưu giữ các bản sắc phong thời kỳ Minh Mạng đến Bảo Đại. Hiện đình tọa lạc tại phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, Đà Nẵng.



Làng Lỗ Giáng được thành lập từ thời Lê Thánh Tông 1471 (thuộc Huyện Điện Bàn, phủ Triệu Phong, trấn Thuận Hóa bấy giờ). Theo gia phả các tộc họ và bia ký còn lưu giữ tại Chùa Lỗ Giáng, làng Lỗ Giáng được thành lập do các vị tiền Hiền của các tộc Dương, Hồ, Nguyễn, Phạm, Lê từ Thanh Hóa di cư vào khai khẩn đất đai để lập làng. Sau khi ổn định cuộc sống, các vị đã nghĩ đến việc cần xây dựng một nơi thờ cúng các bậc thần linh để phù hộ cho dân làng được bình an, mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi và cũng là nơi để sinh hoạt cộng đồng. Sau khi chọn được mảnh đất phẳng đẹp ở đầu làng, bà con tộc họ cùng nhau góp công, góp của để xây dựng một ngôi đình và một ngôi chùa làng. Do điều kiện kinh tế bấy giờ còn khó khăn nên chỉ xây dựng đơn giản theo lối chòi canh gồ 4 cột, 2 kèo, mái lợp tranh, phần dưới để trống, phần trên làm nơi thờ cúng.

Từ đó về sau, Đình và Nhà thờ Tiền Hiền được nhiều lần trùng tu tôn tạo. Đến năm Bảo Đại nguyên niên (1926), đình làng được mở rộng hơn, kiến trúc theo lối tam gian, có tất cả 36 cột, 4 mái lợp ngói âm dương. Đình gồm có sân ngoài, sân trong rồi đến tiền đường, chánh điện và hậu tẩm. Bên trái Đình có nhà hội hương dùng làm nơi hội họp, cất giữ vật dụng của Đình. Phía ngoài Đình là cổng Đình, kiến trúc theo lối tam quan có đắp nổi 2 trụ tiêu biểu hai bên cổng, cổng giữa có 1 tầng lầu và bên dưới đắp nổi 3 chữ: Lỗ đình môn. Nhưng trong kháng chiến chống Pháp, đình Lỗ Giáng đã bị giặc Pháp bắn phá hư hại gần như hoàn toàn, hiện chỉ còn lại nền móng, một phần hậu tẩm và cổng đình.

Cùng với ngôi đình, Nhà thờ Tiền Hiền Lỗ Giáng cùng được xây dựng ngay bên cạnh để thờ quan Thánh Đế Quân và thờ Phật. Nay nhà thờ cũng là nơi để thờ các vị tiền hiền đã có công khai phá khẩn hoang lập nên làng Lỗ Giáng. Về mặt kiến trúc, nhà thờ Tiền Hiền Lỗ Giáng rất giống với Đình được xây dựng theo lối chữ Đinh hay còn gọi theo dân gian là hình chuôi vồ. Bố cục nhà thờ được chia thành ba gian gồm tiền đường, chánh diện và hậu tẩm.

Đình và Nhà thờ Tiền Hiền Lỗ Giáng là nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử của địa phương trong thời kỳ tiền khởi nghĩa và cả trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp rồi chống Mỹ. Đây chính là “Địa chỉ đỏ” để giáo dục tryền thống cách mạng cho nhân dân, đặc biệt thế hệ con cháu noi theo. Hiện nay, Đình và Nhà thờ Tiền Hiền Lỗ Giáng còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý như: Một số bản phong sắc có niên đại từ thời Minh Mạng đến Bảo Đại, một tấm biển được triều đình nhà Nguyễn sắc phong với 4 chữ “Mỹ – Tục – Khả – Gia” năm Khải Định thứ 10 (1925), 3 tấm biển vàng của 2 tộc Lâm, Phan 4 bia đá có ghi niên đại Bảo Đại thứ 7 (1932). Đình và nhà thờ tiền hiền Lỗ Giáng được công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp thành phố theo quyết định số 150/ QĐ- UBND ngày 8/1/2007.

Tài liệu tham khảo chính: Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng.