“Bố ơi, sao bố vượt đèn đỏ?”

Người Nhật chọn cách cải thiện tình trạng giao thông của đất nước họ bằng việc đầu tư giáo dục ý thức văn hóa giao thông cho công dân ngay từ nhỏ. Từ 20 năm trở lại đây, người Việt cũng chú trọng giáo dục văn hóa giao thông cho học sinh, nhưng điều đáng buồn là nhiều phụ huynh lại không chấp hành luật lệ khi đi đường, nên thật dễ lý giải nguyên nhân vẫn còn nhiều học sinh tham gia giao thông một cách tùy tiện, vô ý thức.

Năm học này, thành phố có 215.000 học sinh từ mầm non đến THPT và khoảng 100.000 sinh viên đang theo học tại các trường ĐH, CĐ, trung cấp trong đó có 30.000 tân sinh viên, cùng với đó là hàng chục ngàn phụ huynh đưa đón con em đi học ở trường, đi học thêm… Đây thực sự là áp lực lớn đối với hạ tầng giao thông, đặc biệt là vào giờ đến trường, tan trường.

Cũng từ đây xuất hiện những hình ảnh không đẹp khi một bộ phận không nhỏ phụ huynh chở con tham gia giao thông vượt đèn đỏ, không tuân thủ hướng dẫn của cảnh sát giao thông (CSGT), không đội mũ bảo hiểm cho con, chở quá số người quy định, lạng lách, phóng nhanh, vượt ẩu… Những hành vi này không chỉ dẫn đến những tai nạn giao thông đáng tiếc mà còn tạo lối mòn xấu trong ý thức chấp hành pháp luật về trật tự ATGT và văn hóa giao thông của thế hệ làm chủ tương lai đất nước.

Phụ huynh bị thổi phạt, học sinh khóc òa vì trễ giờ học

Hàng ngày, cứ từ 6 giờ 30 đến 7 giờ và từ 17 giờ đến 18 giờ, nút giao thông Lê Duẩn – Trần Phú – cầu Sông Hàn đông nghẹt người tham gia giao thông với dòng xe dừng chờ đèn đỏ dài cả trăm mét, trong đó có rất đông phụ huynh chở con từ quận Sơn Trà sang học ở quận Hải Châu và ngược lại.

Điều đáng nói là việc cấm rẽ trái từ cầu Sông Hàn qua đường Trần Phú đã được thực hiện gần 1 năm với 2 biển báo và 1 đèn tín hiệu cấm rẽ trái nhưng nhiều phụ huynh vẫn cố tình chở con rẽ trái. Thậm chí, khi bị lực lượng CSGT trực chốt tại nút giao thông này kiên quyết không cho rẽ trái, có phụ huynh bày tỏ bức xúc một cách rất hồn nhiên rằng: “Mấy hôm trước rẽ trái ào ào mà răng sáng ni không cho rẽ trái hè ?”.

Có ông bố chở theo vợ và 2 con đi học, khi được lực lượng CSGT ra hiệu bằng gậy và còi, vẫn cố tình rẽ trái, để rồi khi bị thổi phạt thì quay ra phân bua, nài nỉ. Nhưng cuối cùng vẫn phải ký vào biên bản xử phạt với 3 lỗi: chở quá số người quy định, không đội mũ bảo hiểm cho 2 con và không chấp hành tín hiệu điều khiển giao thông. Giữa phố đông, một ông bố “kỳ kèo” với cảnh sát sau khi cố tình không chấp hành luật, trong khi hai cậu con òa khóc vì trễ giờ học và xấu hổ vì “nhiều bạn đi qua nhìn thấy”, người mẹ loay hoảy dỗ dành và lúng túng không biết phải xử lý tình huống như thế nào. Hình ảnh ấy đẹp hay xấu, hẳn nhiên đã có câu trả lời rõ ràng. Hình ảnh ấy sẽ để lại suy nghĩ và cảm xúc như thế nào trong lòng con trẻ, hẳn nhiên phụ huynh nào cũng biết. Chỉ có điều, biết nhưng vẫn vi phạm, vì muôn nghìn lý do. Mà lý do lớn nhất thì chỉ có một: Thiều trách nhiệm và thiếu ý thức văn hóa giao thông.

Văn hóa giao thông, nhìn từ cổng trường đến…cổng nhà

Vào các giờ cao điểm, khi nhiều phụ huynh cùng đưa, đón con đi học, đoạn đường trước cổng trường thường lộn xộn, lưu thông hỗn loạn, nhất là những năm gần đây, khi nhiều nhà dùng xe ô-tô để đưa, đón con, tình hình ùn tắc, lộn xộn trước cổng trường càng thêm trầm trọng.

Đã choáng diện tích mặt đường, nhiều bậc phụ huynh còn cố gắng điều khiển xe ô-tô vào sát cổng trường. Không ít khi do kẹt xe, phụ huynh dừng luôn xe ô-tô giữa đường rồi thản nhiên vào đón con. Hành động này đã gây cản trở cho rất nhiều phương tiên khác, gây ra tình trạng tắc nghẽn giao thông kéo dài. Từ một sự thiếu ý thức của cá nhân đã làm ảnh hưởng đến cả một luồng giao thông. Những hình ảnh thực tế xấu xí ấy, con trẻ nhìn thấy hàng ngày, vậy chúng sẽ cảm nhận những bài học lý thuyết suông về an toàn giao thông như thế nào cho đúng đây?

Sau nhiều năm mệt mỏi với việc xử lý tình trạng chống ùn tắc trước cổng trường, nhiều trường học buộc phải mở cổng, phân làn đường cho phụ huynh đưa xe vào sân trường đưa, đón học sinh. Tình trạng ùn tắc trước cổng trường được giảm xuống nhưng phía bên trong cổng trường là không ít nỗi lo xảy ra tai nạn cho học sinh, thậm chí có nhiều lúc cũng xảy ra ùn tắc trong sân trường do nhiều phụ huynh đi xe ô-tô. Nhiều trường cũng có sáng kiến mở thêm cổng phụ và phân bổ giờ ra về cho các khối lớp cách nhau từ 5-10 phút, nhưng cách này lại gây ồn ào cho các khối lớp ra về sau, làm mất sự tập trung học tập của học sinh.

Tham gia giao thông trên đường, cũng không khó bắt gặp tình trạng phụ huynh chở học sinh quá số người quy định, vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm cho con trẻ. Phụ huynh chở con đi học bằng ô-tô để con hạ thấp cửa kính, ló đầu ra ngoài ngó nghiêng, đùa giỡn…Rồi tình trạng học sinh đi học bằng xe máy mà chỉ đội mũ vải hoặc để đầu trần, học sinh đi xe đạp dàn hàng ngang và nói chuyện ồn ào, lạng lách, đánh võng. Học sinh đạp xe vượt qua những phương tiện đang dừng chờ đèn đỏ và hồn nhiên tiếp tục hành trình.

“Rất nhiều lần, chỉ vì một nhóm học sinh vượt đèn đỏ mà làm tắc nghẽn cả đoạn đường trong giờ cao điểm. Không hiểu ý thức công cộng, ý thức xã hội của các em ở đâu. Theo tôi cần có camera quay lại toàn cảnh những tình huống này và đưa vào những bài học giao thông, để các em nhìn thấy được rõ ràng những tác hại mình đã gây ra chỉ vì sự ích kỷ, thiếu văn hóa của bản thân”, bác Hoàng, chủ một tiệm sửa khóa tại góc ngã tư Hải Phòng – Ông Ích Khiêm bức xúc bày tỏ.

Qua thống kê của Trung tâm Điều khiển tín hiệu giao thông và vận tải công cộng (Sở Giao thông – Vận tải TP Đà Nẵng), hàng tháng, tại các nút giao thông điều khiển bằng đèn tín hiệu giao thông, hệ thống giám sát ghi nhận hàng chục trường hợp vượt đèn đỏ, có nút giao thông hơn 100 trường hợp, trong đó có rất nhiều phụ huynh chở con đi học và học sinh vi phạm.

Ý thức của người lớn, tương lai của trẻ thơ

Để đẩy lùi hiểm họa tai nạn cũng như cải thiện tình trạng giao thông hiện nay thì việc giáo dục ý thức cho học sinh khi tham gia giao thông là một hướng đi tích cực và có tính bền vững lâu dài. Muốn làm được điều này không đơn thuần chỉ có những buổi học lý thuyết giáo dục về an toàn giao thông hay đưa ra những khẩu hiệu chung chung như “Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông”, “Đã uống bia rượu thì không được lái xe”… Vì suy cho cùng, nếu con người không có ý thức thì khẩu hiệu dù có hay đến đâu cũng không thể phát huy tác dụng.

Giáo dục ý thức giao thông, thiết nghĩ, không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ của nhà trường, mà quan trọng hơn, cần xuất phát từ ý thức, hành động và trách nhiệm của mỗi gia đình.Theo đánh giá của các chuyên gia tâm lý, những hình ảnh của cha mẹ, những người thân trong gia đình khi vi phạm luật giao thông sẽ có tác động rất lớn đến việc hình thành nhận thức và hành vi của con trẻ.

Con cái thường đi tìm những hình mẫu để cho mình có thể học tập và noi theo, một trong những hình mẫu đó chính là bản thân bố mẹ. Những hành động của các bậc phụ huynh như: vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm, chở nhiều người… tạo tấm gương mờ cho con trẻ học theo. Đây cũng là một nguyên nhân “góp phần” gây ra sự lộn xộn, tùy tiện, coi thường các quy tắc khi tham gia giao thông của học sinh.

“Nhiệm vụ giáo dục luật lệ an toàn giao thông chúng ta giao cho nhà trường, nhưng để duy trì và trở thành nề nếp, ý thức cho các con, thì phụ huynh phải là người làm gương trước tiên. Trước mỗi lần vượt đèn đỏ, hay vi phạm an toàn giao thông, các phụ huynh hãy nghĩ, liệu con mình sau này có thế không? Nhiều người cho rằng rất khó thay đổi tình hình giao thông lộn xộn của Việt Nam dù nhiều năm về sau nữa. Nhưng tôi cho rằng không đúng, tất cả đều có thể thay đổi, khi mỗi bố mẹ nhận thức kịp thời và đúng đắn. Nếu biết người lớn chúng ta đã sai, thì đừng để vết sai trượt dài đến cả những thế hệ tương lai”, bác Đặng Quang, một cán bộ hưu trí ở quận Sơn Trà chia sẻ.

Nhật Bản mất hơn 50 năm để cải thiện tình trạng giao thông, chúng ta có thể sẽ mất nhiều thời gian hơn thế để làm được như họ. Nhưng trước khi nghĩ đến kết quả, hãy cứ bắt đầu đi đã.