Bài học lịch sử 160 năm ngày Đà Nẵng đứng lên chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha

Không cần xét đến những nguyên nhân và nguyên cớ, người Pháp đã xác định Đà Nẵng là cửa ngõ chính cho cuộc xâm lăng năm 1858 vào Việt Nam và để từ đó là cuộc chinh phục đối với bán đảo Đông Dương như tham vọng của họ. Điều này thêm một lần nữa được chứng minh khi hơn 100 năm sau, người Mỹ cũng lựa chọn Đà Nẵng là điểm đến đầu tiên trong hành trình chinh phạt bằng tham vọng đế quốc.

Ngược dòng lịch sử, vào cuối những năm 50 của thế kỷ 19, trong thư đệ trình của linh mục Huc lên Napoleon III để thuyết phục Hoàng đế nước Pháp đánh chiếm Việt Nam có đoạn viết:

“Việc chiếm cứ Việt Nam là một điều dễ nhất thế giới và việc này sẽ đem lại những thành quả lớn lao.  Trong vùng biển  phía Nam Trung Hoa, nước Pháp có lực lượng quá đủ để thi hành công việc đó. . . Một dân tộc hiền lành, cần cù, rất thích hợp với việc truyền bá đức tin Thiên Chúa, đang rên siết dưới một chế độ chuyên chế ghê tởm.  Dân tộc này sẽ đón tiếp chúng ta như là những nhà giải phóng, những ân nhân;  chỉ cần một ít thời gian để biến họ hoàn toàn thành người Thiên Chúa giáo và trở nên tận trung với nước Pháp. (!)”

Với hai ngàn rưỡi quân tinh nhuệ liên quân giữa Pháp và Tây Ban Nha cùng với vũ khí hiện đại và hạm đội tàu chiến hùng hậu khi đánh chiếm Đà Nẵng lúc bấy giờ, lũ thực dân những tưởng đã có thể biến vùng đất này thành thuộc địa dễ dàng như những nơi mà chúng đã đi qua. Thế nhưng, tính từ khi đoàn quân xâm lược của Rigault de Genouilly đến Đà Nẵng cho đến khi người lính viễn chinh cuối cùng của Page xuống tàu rời khỏi nơi này thì liên quân Pháp-Tây Ban Nha đã chiếm hữu tạm thời vùng đất hữu ngạn sông Hàn, khống chế vịnh Đà Nẵng và sông Hàn được tất cả một năm sáu tháng hai mươi hai ngày (1-9-1859 đến 23-3-1860).  Dấu vết của cuộc viễn chinh còn lại là một nghĩa địa nằm trơ trọi ở phía đông mũi Mỏ Diều và đảo Cô, chốn an nghỉ ngàn năm nơi đất khách của những người Pháp và Tây Ban Nha từng đeo đuổi mộng xâm lăng.

Dù cho những ngày đầu tiên, quân đội Pháp-Tây Ban Nha đã có thể chiếm đóng một vài căn cứ ở phía hữu ngạn sông Hàn nhưng cuộc chiến đấu ngoan cường của quân dân Đà Nẵng dưới sự chỉ huy của Lê Đình Lý, Nguyễn Tri Phương và nhiều tướng sĩ khác đã khiến quân Pháp nhiều phen khốn đốn và khiến cuộc chiến giành giật giữa ta và địch tại Đà Nẵng đã phải kéo dài gây cho lũ xâm lược những bất lợi khi sống ở một nơi không thuộc về chúng. Dù cho triều đình Huế đã quá bạc nhược, bảo thủ khiến cho nhân dân lầm than, chán ghét, dù cho chế độ phong kiến Việt Nam đang lấn sâu vào giai đọan khủng hoảng thì chính cuộc chiến đấu can trường của những nghĩa binh, tướng sĩ ngày đó đã càng chứng tỏ lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân ta. Họ đã biết đoàn kết, không tiếc máu xương, bền bỉ kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ từng tấc đất. Trong số những người tham gia chiến đấu không chỉ có quân lính triều đình mà còn có rất nhiều nông dân, thợ thủ công cùng một chiến tuyến đương đầu với pháo đạn kẻ thù.

Tại Nghĩa trũng Hòa Vang có một đài bằng xi măng trên khắc ba chữ : “Chiến Sĩ Ðài” , hai bên có hai câu đối :

” Tổ Quốc hữu linh giá ban chí sĩ anh hùng tương dữ dẫu hồng tiền dực hồ hậu;

Tiền dân dĩ viễn kim nhật sùng đài phong ngẫu do năng luận kỳ thế tư kỳ nhân”


(Tạm dịch:Tổ quốc thiêng liêng với những chí sĩ anh hùng noi dấu đời trước rồi chắp cánh đời sau; người xưa xa rồi nay dựng tượng đài mà vẫn còn bàn đến đời của họ và nghĩ đến người thuở ấy)

160 năm đã trôi qua, nhưng dư âm của những tháng ngày hào hùng ấy trong lịch sử dân tộc còn mãi trong lòng mỗi người dân Đà Nẵng.

160 năm nhìn lại để hôm nay người Đà Nẵng có dịp khẳng định giá trị chiến lược cả về kinh tế, chính trị, quân sự của một vùng đất giàu truyền thống anh hùng. Một thành phố mở rộng vòng tay vươn ra biển lớn, nhưng sẵn sàng đương đầu với những thế lực đen tối xâm phạm bờ cõi, sẵn sàng làm lá chắn thành đồng cho Tổ quốc Việt Nam.

160 năm thành Điện Hải sừng sững, những Nghĩa trũng Phước Ninh, Nghĩa trũng Hòa Vang nhắc nhở cháu con về truyền thống yêu nước và sự hy sinh anh dũng của những tướng sĩ vị quốc vong thân trong cuộc đấu tranh sinh tử trên mảnh đất này.

160 năm nghĩa địa Yphanho – Sơn Trà là mồ chôn những tên lính viễn chinh đầu tiên đặt chân lên Việt Nam cũng là mồ chôn cho những tham vọng bá quyền, là lời cảnh cáo nghiêm khắc cho những mưu đồ toan tính xâm lược.

160 năm nhìn lại để những nhà chính trị quân sự rút ra nhiều bài học quý giá qua những trận đánh thời xa xưa của cha ông mình, những trận chiến không cân sức với vũ khí thô sơ nhưng được kết hợp với lòng quả cảm, mưu trí đã buộc quân địch phải nao núng.

160 năm nhìn lại cho các nhà văn hóa, nghệ thuật tìm thấy những giá trị nhân văn chính từ trong cuộc chiến hào hùng của những tướng sĩ, nông dân, thợ thủ công và cả những phụ nữ, thiếu niên… tham gia xây thành, đắp lũy, công đồn…

Ý nghĩa bài học, những giá trị lịch sử văn hóa của cuộc kháng chiến chống Pháp đầu tiên trong lịch sử dân tộc đã và đang được trân trọng, giữ gìn và lưu truyền trong các thế hệ người Đà Nẵng như những viên ngọc lung linh, tỏa ra thứ ánh sáng diệu kỳ soi đường cho ta bước tiếp.

Theo danang.gov.vn