500 CÂU HỎI – ĐÁP VỀ BIỂN, ĐẢO [Câu 9: Biển tiến, biển lấn và biển lùi được hiểu như thế nào?]

Biển tiến là hiện tượng biển tràn sâu vào lục địa, vượt xa ranh giới đường bờ biển cũ. Nguyên nhân của biển tiến phần nhiều là do lục địa lún chìm, nhưng cũng có khi do khối nước đại dương tăng lên (như khi băng tan trong thời kỳ băng hà). Hiện tượng biển tiến xảy ra khá nhiều trong lịch sử địa chất. Có thể nhận biết biển tiến qua nghiên cứu cổ địa lý, nghiên cứu sự biến đổi các lớp đá trầm tích… Dấu hiệu của quá trình biển tiến trong lịch sử địa chất được xác định khi có lớp đá trầm tích biển phủ trên trầm tích lục địa, các lớp đá thay đổi từ dạng thô sang dạng mịn theo trình tự từ dưới lên trên. Trong lịch sử địa chất của  Trái đất, quá trình tách giãn đáy biển kéo dài suốt kỷ Creta đã tạo ra bồn Đại Tây Dương tương đối nông, làm giảm khả năng chứa của bồn đại dương trên thế giới, khiến cho mực nước biển dâng lên trên toàn cầu. Do hậu quả của nước biển dâng, các đại dương xâm nhập vào hầu hết phần miền Trung khu vực Bắc Mỹ và tạo ra đường biển nội địa phía Tây (Western Interior Seaway) kéo dài từ vịnh Mexico đên Bắc Băng Dương.

Biển lấn là hiện tượng biển tràn vào đất liền nhưng chỉ ngập đến các thung lũng và đồng bằng ven biển. Biển lấn có thể coi là dạng biển tiến quy mô nhỏ, không kèm theo những biến đổi lớn về quá trình trầm tích và biến đổi kiến tạo.

Biển lùi là hiện tượng biển rút khỏi đất liền do lục địa được nâng cao hơn hoặc lượng nước đại dương bị giảm (như trong các thời kỳ băng hà). Trong lịch sử địa chất, hiện tượng biển lùi xảy ra rất nhiều, diễn ra rất chậm chạp và có thể nhận biết được qua những nghiên cứu cổ địa lý, nghiên cứu trình tự phát triển các lớp đá trầm tích… Trong suốt thời kỳ băng hà thuộc kỷ Pleistoce, hầu hết nước trong các đại dương được tích tụ ở những vùng đất đóng băng quanh năm, làm cho mực nước trong đại dương hạ thấp xuống mức 120m so với bờ biển hiện tại, lùi xa làm lộ ra vùng cầu đất Bering nối giữa Alaska (châu Mỹ) và châu Á.

Tài liệu tham khảo: 500 câu Hỏi – Đáp về biển, đảo Việt Nam (Nhà xuất bản Thông tấn).

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải Hỏi – Đáp khác của 500 câu hỏi về biển, đảo.