500 CÂU HỎI ĐÁP VỀ BIỂN, ĐẢO [Câu 173: Lễ hội cầu ngư của người Việt Nam thường được tổ chức như thế nào?]

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG

–

0236 1022



Kính thông tin đến Quý anh/chị 500 CÂU HỎI ĐÁP VỀ BIỂN, ĐẢO [Câu 173: Lễ hội cầu ngư của người Việt Nam thường được tổ chức như thế nào?]

Lễ hội Cầu ngư là một trong những lễ hội lớn nhất của cư dân ven biển nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đời sống ngư dân luôn gắn liền với biển, mà biển cả thì mênh mông, vừa hiền hòa, chứa nhiều tôm cá nhưng cũng chứa đựng biết bao rủi ro, nghiệt ngã. Những ngư dân quanh năm suốt tháng gắn bó với biển khơi luôn khắc ghi trong tâm trí của mình là mỗi khi gặp nạn ngoài khơi, cá voi chính là thần hộ mệnh. Cá voi cứu người và đưa cả tàu bè vào bờ an toàn. Bởi vậy, ngư dân thờ cá voi thường gọi là “Ông” một cách trân trọng và hết sức thiêng liêng.

Ở Việt Nam, Lễ hội Cầu ngư được tổ chức hàng năm tại các vùng ven biển, thường vào ngay sau dịp Tết Nguyên đán. Riêng ở một số địa phương thuộc Đà Nẵng, Bạc Liêu, Cà Mau… lễ hội này thường được tổ chức trong hai ngày vào khoảng trung tuần tháng Ba (Âm lịch). Đây là một lễ hội mang ý nghĩa vừa tế lễ cá Ông, vừa làm lễ “ra quân” đánh bắt vụ cá mới. Vì thế, lễ hội Cầu ngư còn có tên là Lễ hội nghinh Ông.

Trong ngày lễ hội, khu vực lăng Ông được bài trí cờ lọng đẹp đẽ, bàn thờ được trang hoàng rực rỡ, trang nghiêm, gồm hoa đăng (đèn, nến), trà, quả, nhiều mâm xôi thịt và các loại thức ăn khác, có khi cúng nguyên cả một con lợn (heo) luộc; hàng mã gồm nhiều thứ như áo mũ (mão), cân đai, giấy tiền, vàng bạc, quần áo âm binh, cờ đuôi nheo… Mỗi gia đình đều đặt bàn hương án, bày đồ lễ cúng, lưu ý mâm cỗ cúng thần không được phép dùng các loại hải sản. Trên các tàu thuyền được chăng đèn kết hoa. Mỗi làng chọn ra một ban nghi lễ gồm các cụ cao niên, hiền đức, có uy tín với bạn chài và không bị mắc tang chế. Vị chánh bái dâng đồ tế lễ và đọc văn tế nói lên lòng biết ơn của dân làng đối với công đức cá Ông và cầu mong trời yên biển lặng, mùa đánh bắt bội thu, thuyền bè đi khơi về lộng an toàn. Ban lễ sinh (còn gọi là đội học trò) là các bạn thanh niên nam nữ chưa lập gia đình trong trang phục lễ nghi truyền thống trình diễn những động tác dâng hương, dâng lễ vật rất thành kính, đẹp mắt.

Rạng sáng hôm sau, dân làng tề tựu, Ban tổ chức đánh trống làm lễ rước trên biển. Tất cả tàu thuyền trang trí cờ hoa cùng làm lễ ra khơi. Trên đường diễu hành nếu được gặp cá Ông xuất hiện và phun nước (Ông dội) thì được coi là điềm lành linh ứng, đoàn tàu sẽ quay về ngay. Nếu không gặp Ông, đoàn tàu tiếp tục đi đến một vị trí đã được định trước (thường cách bờ khoảng 2 hải lý), vị chánh tế đọc sớ cầu nguyện và tổ chức “xin keo” để được cá Ông chứng giám lòng thành của ngư dân làm ăn trên biển. Xin keo được Âm – Dương có nghĩa là đã gặp Ông và Ông chấp thuận lời thỉnh cầu, sau đó đoàn tàu thuyền “rước Ông” về. Tại lăng Ông, các lễ nghi cúng bái tiếp tục diễn ra đến tận khuya. Ngư dân trong vùng và khách thập phương có lòng thành tín lần lượt thắp hương, cúng tiền và hiện vật tùy lòng hảo tâm. Số tiền và hiện vật được Ban tổ chức tiếp nhận và niêm yết công khai. Sau khi hoàn tất lễ nghi, mọi người cùng ăn uống vui vẻ và bàn kế hoạch trùng tu nâng cấp, mua sắm vật dụng và tổ chức các hoạt động cúng tế trong năm…

Lễ xong thì đến phần hội. Tùy theo điều kiện cụ thể, mỗi làng có thể tổ chức các hình thức hội khác nhau với những trò chơi dân gian vùng biển hoặc hát bội, hát bả trạo. Trong đó, hát bả trạo (bả: nắm, trạo: chèo đò) là một hình thức biểu diễn nghệ thuật dân gian phổ biến ở miền Trung. Lời ca và động tác diễn tả tinh thần đoàn kết giữa các thành viên trong một con thuyền, cùng nhau vượt qua sóng to gió cả, mang về một mùa bội thu cho ngư dân. Phần hội có thể kéo dài qua ngày hôm sau.

Lễ hội cầu ngư là sự bày tỏ khát vọng được bình yên trong cuộc sống của ngư dân – những con người luôn phải đối mặt với điều bất trắc khi lênh đênh trên biển cả. Đồng thời, lễ hội bày tỏ sự ngưỡng mộ và lòng tri ân sâu sắc đối với cá voi (Ông), cũng như đối với những con người, lực lượng đã giúp cho ngư dân cổ cuộc sống yên lành, no đủ.

Tài liệu tham khảo: 500 câu Hỏi Đáp về biển, đảo Việt Nam (Nhà xuất bản Thông tấn).



TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải Hỏi Đáp khác của 500 câu hỏi về biển, đảo Việt Nam.


Chi tiết các câu hỏi – trả lời khác

, Quý anh/chị vui lòng liên hệ:


TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG

–

0236 1022


(cước điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ)