Đường phố Đà Nẵng mang tên danh nhân: Bộ trưởng Ung Văn Khiêm – Nhà ngoại giao xuất sắc

Ung Văn Khiêm là một nhà cách mạng, chính trị gia, nhà ngoại giao xuất sắc thuộc thế hệ học trò đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông từng giữ các chức vụ cao cấp trong chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa như Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Hôm nay là kỷ niệm 104 năm ngày sinh của Ông (13/2/1910).

Ung Văn Khiêm (còn có tên khác là Nhường, Huân) sinh tại làng Tấn Đức, quận Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên (nay là xã Tấn Mỹ, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang). Ông Ung Văn Tre, ông nội của Ung Văn Khiêm là người có công khai phá vùng đất Chợ Mới – Long Xuyên (nay là An Giang), được dân làng kính trọng. Ung Văn Khiêm học rất giỏi từ nhỏ. Năm 1924, sau khi tốt nghiệp tiểu học, Ông đã thi đậu vào Collège de Can Tho, ngay khóa đầu tiên mở chính thức tại trường. Ông sớm có nhận thức chính trị đúng đắn và bản lĩnh trong hành động. Khi mới 16 tuổi, Ông đã trở thành một thủ lĩnh trẻ cuộc bãi khóa của hầu hết học sinh Collège de Can Tho, nhân đám tang cụ Phan Châu Trinh và việc Pháp bắt giữ chí sĩ Nguyễn An Ninh (3/1926). Hành động này khiến Ung Văn Khiêm bị đuổi học.

Cuộc hội ngộ với Châu Văn Liêm đã tạo ra bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Ung Văn Khiêm. Cuối năm 1927, cả hai được kết nạp vào Hội Thanh niên (Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội). Lúc đó Ung Văn Khiêm chưa tròn 18 tuổi, đã giác ngộ lý tưởng và chấp nhận dấn thân vào con đường cách mạng, cứu nước đầy khó khăn, gian nan và hiểm nguy.

Đầu năm 1929, Ông được đưa đi dự lớp huấn luyện chính trị ở Quảng Châu (Trung Quốc). Cùng lớp đó về nước có Ngô Gia Tự, Lý Tự Trọng. Ông được phân công trở về Cần Thơ tiếp tục hoạt động. Tháng 8/1929, Ông tham gia thành lập An Nam Cộng sản Đảng và được chỉ định làm Bí thư Đặc ủy An Nam Cộng sản Đảng toàn miền Hậu Giang gồm 9 tỉnh (1929 – 1930). Cuối tháng 5/1930, Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ là Ngô Gia Tự bị giặc bắt, Ông được cử thay thế. Năm 1931, Ung Văn Khiêm bị bắt và xử án 5 năm cấm cố và đày ra Côn Đảo. Từ năm 1936 – 1939, Ông hoạt động công khai, đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ ở Chợ Mới, Long Xuyên. Từ năm 1941 – 1945, Ông rút vào hoạt động bí mật, khôi phục tổ chức, tái lập Xứ ủy.

Cách mạng tháng 8/1945 thành công, Ung Văn Khiêm được Đảng và Nhà nước giao nhiều trọng trách, như: Xứ ủy viên, rồi Thường vụ Xứ ủy Nam Bộ; Ủy viên Nội vụ Ủy ban Hành chánh – Kháng chiến Nam Bộ; Ủy viên Trung ương Đảng Lao động Việt Nam (2/1951); Ủy viên Trung ương Cục miền Nam (Từ 6/1951); được tăng cường là Bí thư Tỉnh ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban Hành chánh – Kháng chiến tỉnh Bạc Liêu (1951 – 1953).

Năm 1954, Ông tập kết ra Bắc. Sau đó, Ung Văn Khiêm trở thành Thứ trưởng Ngoại giao, Trưởng ban đối ngoại Trung ương (năm 1955). Tháng 2/1961, Ông là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Tháng 4/1963, là Bộ trưởng Bộ Nội vụ đến năm 1967. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, Ung Văn Khiêm trở về miền Nam. Ông mất vào 20/3/1991 tại TP. Hồ Chí Minh sau nhiều năm bệnh tật.

Bộ trưởng Ung Văn Khiêm đã có những đóng góp nổi bật vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của Ngành Ngoại giao trong những năm đầu thập niên 60. Ông đã góp phần quan trọng trong sự nghiệp khôi phục và phát triển đất nước, mở rộng quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa và dân tộc chủ nghĩa, đồng thời tích cực phối hợp với các hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam. Về xây dựng Ngành, Bộ trưởng Ung Văn Khiêm đã đưa Bộ Ngoại giao phát triển thêm một bước mới bằng việc xây dựng bộ máy tổ chức, nội dung công tác của Bộ, của từng đơn vị và quy định chế độ, lề lối làm việc, phối hợp thống nhất công tác đối ngoại theo Nghị định 157/CP của Chính phủ.

Tại Đà Nẵng, con đường mang tên Bộ trưởng Ung Văn Khiêm có chiều dài 350m, gồm 2 đoạn (rộng 3,5m và 5,5m), điểm đầu giáp với đường Châu Thị Vĩnh Tế, điểm cuối giáp với khu dân cư, thuộc quận Ngũ Hành Sơn, TP. Đà Nẵng.