Đường phố mang tên danh nhân: Vị quan yêu dân Lê Hữu Khánh – Hậu hiền làng Mỹ Thị

Lê Hữu Khánh là một vị quan có tấm lòng thương dân, thời vua Tự Đức chứng kiến cảnh dân làng Mỹ Thị sống bấp bênh, khốn khó, Ông làm sớ trình lên triều đình cắt đất hoang nhượng cho nơi đây làm đất cày cấy, giải quyết nạn đói. Sau khi mất, Ông được tôn là Hậu hiền của làng. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên vị quan Lê Hữu Khánh có chiều dài 580m, rộng 7,5m, nối từ khu dân cư đến đường Chương Dương, thuộc phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn. Hôm nay, Tổng đài Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về vị quan được tôn danh là Hậu hiền làng Mỹ Thị – Lê Hữu Khánh.

Lê Hữu Khánh (1850-1941)  còn có tên gọi khác là Lê Văn Hiển, tự là Hàm Trung; quê ở làng Mỹ Thị, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, nay là phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Ông là cháu của Triệu Quận Công Lê Hào, là thân phụ của hai nhà chí sĩ Lê Châu Hàn, Lê Cảnh Vận. Đây đều là những yếu nhân của cuộc khởi nghĩa tháng 5/1916 do Thái Phiên và Trần Cao Vân khởi xướng. Tuy Ông không tham gia trực tiếp vào cuộc khởi nghĩa nhưng là người ủng hộ bí mật bằng cách che chở cho các con và các thủ lĩnh của khởi nghĩa là Thái Phiên và Trần Cao Vân hoạt động tại Huế. Chính Thái Phiên đã dùng ngôi nhà của Ông làm nơi liên lạc, hội nghị bàn định kế hoạch khởi nghĩa trong đêm ngày 3 rạng sáng 4/5/1916 của Việt Nam Quang Phục hội.

Ông làm quan trải qua các đời vua Tự Đức, Kiến Phúc, Hàm Nghi, Đồng Khánh, Thành Thái, Duy Tân. Khi còn làm quan, Ông được triều đình giao giữ nhiều chức vụ khác nhau như: Hàn lâm Viện Kiểm thảo, Hàn lâm Viện Thị giảng, Phó đô Ngự sử, Hàn lâm Thị độc Học sĩ, Thiên đô Ngự sử, Quang lộc Tự khanh, Triều liệt đại phu. Người thời bấy giờ quen gọi Ông là Quan Thị Hiển. Có thời gian, Ông là thầy dạy học các vua Thành Thái, Duy Tân, nên Ông là một trong những đầu mối để Thái Phiên và Trần Cao Vân tiếp cận với hai vị vua trẻ yêu nước này.

Khi làm quan thời Tự Đức, nhận thấy dân làng Mỹ Thị sống bấp bênh, khốn khó do chỉ có nghề làm chài, bám biển, không có ruộng đất, Ông đã làm tờ sớ trình lên triều đình nêu rõ cảnh cơ cực của người dân. Triều đình Huế tấu trình và vua Tự Đức đồng ý cắt 30 mẫu bạch sa, làng An Hải cắt 20 mẫu đất hoang nhượng cho làng Mỹ Thị làm đất cày cấy, giải quyết nạn đói hàng năm. Ông cũng chủ trương và huy động dân đắp đê ngăn mặn, biến những đồng ruộng chua mặn trở thành đất canh tác thuận lợi.

Ông qua đời vào năm Tân Tỵ (1941) tại quê nhà, thọ 91 tuổi, mộ phần của Ông hiện nay vẫn còn tại nghĩa trang Lê tộc Mỹ Thị, phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Sau khi Ông mất, nhằm đền đáp công ơn của Ông, dân làng tôn phong và lập Khánh vị Hậu hiền Lê Hữu Khánh tại làng Mỹ Thị.

Tài liệu tham khảo chính: Lê Hoàng Vinh, Lê Anh Dũng, Ngũ Hành Sơn vùng lịch sử, văn hóa tâm linh, NXB Văn học, 2011.