Đường phố mang tên danh nhân: Trạng nguyên tài ba Lương Thế Vinh

Danh nhân Lương Thế Vinh còn gọi là Trạng Lường, tên tự là Cảnh Nghị, tên hiệu là Thụy Hiên, là một nhà toán học, Phật học, nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ. Ông đỗ Trạng nguyên dưới triều Lê Thánh Tông và làm quan tại viện Hàn Lâm. Ông là một trong 28 nhà thơ của hội Tao Đàn do vua Lê Thánh Tông lập năm 1495. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên Trạng nguyên Lương Thế Vinh có chiều dài 450m, rộng 8m, nối từ đường Ngô Quyền đến khu dân cư thuộc quận Sơn Trà. Kỷ niệm 573 năm ngày sinh của Ông (17/8/1441), Tổng đài Thông tin Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Lương Thế Vinh.

Lương Thế Vinh sinh ngày 1 tháng Tám năm Tân Dậu (tức ngày 17/8/1441), trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Cao Hương, nay là làng Cao Phương, xã Liên bảo, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam định. Tuy nhà nghèo, nhưng thấy con mình thông minh ham học nên bố mẹ cố lo cho Ông được học hành. Càng học càng giỏi, ngay từ bé Lương Thế Vinh đã nổi tiếng “thần đồng làng Hương”. Năm 21 tuổi, Lương thế Vinh đi thi Hương, đậu Giải nguyên khoa Nhâm ngọ (1462). Năm 1463, về kinh thi Hội, Lương thế Vinh đậu thứ hai trong số 44 vị tân khoa chọn từ 1400 cống sĩ dự thi. Tiếp theo đó là cuộc thi Đình cho 44 vị tân khoa. Trong kỳ thi, Vua Lê thánh Tông đã tự tay ra đề thi với đề văn sách hỏi về “đạo trị nước của các bậc đế vương”. Thể hiện trong bài làm của mình, Lương Thế Vinh đã trình bày đường lối chính sách của các bậc vua chúa xưa nay, mạnh dạn khen chê, thẳng thừng phê phán, nêu điều hay đáng học, vạch điều dở cần tránh, để xây dựng và bảo vệ đất nước, làm cho dân ấm no hạnh phúc. Đọc bài văn nay, nhà vua đã phê: “Quyển này không hổ danh là một bài đối sách.Văn càng đọc càng thấy thích thú”, còn các khảo quan thì đánh giá : “Quyển này có học thức, xứng đáng đỗ đầu”. Và nhà vua đã cho Lương Thế Vinh đậu Trạng nguyên, đứng đầu 44 vị Tiến sĩ.

Ra làm quan, Lương Thế Vinh là một bậc đại sĩ phu thanh liêm cương trực, chỉ trong 4 năm làm quan trong triều, Ông đã ba lần viết tấu trình vua cách chức ba đại thần vì tội tham nhũng, ăn hối lộ và vô luân. Ngoài tài ngoại giao, thường giúp vua việc văn từ bang giao với nước ngoài, Lương Thế Vinh còn là một nhà giáo dục giỏi. Ông đã đề nghị nhà vua cải cách việc học hành thi cử, đưa việc học xuống tận nông thôn, quan tâm đến cả việc dạy tri thức và đạo đức. Ông là người đứng đầu Viện Hàn Lâm, đồng Bí thơ giám trông coi kho sách của nhà vua, dạy học ở Quốc tử giám. Ông còn là Tư huấn của Sùng Văn Quán và Tú Lâm Cục, là những trường đào tạo nhân tài.

Đặc biệt, Lương Thế Vinh rất chú trọng đến môn toán, đến việc dạy toán và học toán. Ông đã biên soạn cuốn Toán pháp đại thành dày 160 trang, là cuốn sách giáo khoa toán đầu tiên ở nước ta. Bản cửu chương và bàn tính của Ông được sử dụng rất thông dụng. Dân quý mến gọi Ông là Trạng Lường, tức là ÔngTrạng giỏi tính toán, đo lường. Lương Thế Vinh còn có những công trình về âm nhạc như bộ Đồng Văn chuyên hợp xướng và bộ Nhã nhạc chuyên hòa tấu bằng nhạc khí, dùng trong quốc lễ và triều hội. Tác phẩm Hý phường phả lục của Ông là tác phẩm lí luận đầu tiên về nghệ thuật sân khấu chèo ở nước ta.

Cuối đời, Lương Thế Vinh về làm trí sĩ ở quê nhà và soạn cuốn Thích điển giáo khoa Phật kinh thập giới, chú giải hai tác phẩm Nam tông tự pháp đồ và Thiền môn giáo khoa của thiền sư Thường Chiếu đời Lý. Lương Thế Vinh mất ngày 26 tháng 8 năm Bính Thìn (1496), được vua ban sắc phong Thượng đẳng phúc thần, hàm Đại vương. Cuộc đời và sự nghiệp của trạng nguyên Lương Thế Vinh đời đời được truyền tụng. Bức hoành phi “thiên hạ tri danh” đặt ở chính đường đền thờ Lương Thế Vinh đã nói lên điều đó.