Đường phố mang tên danh nhân: Nhà thơ trào phúng Trần Kế Xương

Trần Kế Xương tên thường gọi là Tú Xương, Ông là nhà thơ được xếp hàng đầu trong văn học trào phúng Việt Nam. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên nhà thơ Trần Kế Xương có chiều dài 200m, rộng 7m, nối từ đường Ngô Gia Tự đến đường Triệu Nữ Vương, thuộc quận Hải Châu. Thời Pháp đường này có tên là Rue de France, đầu năm 1956 được đổi thành đường Trần Kế Xương. Kỷ niệm 144 năm ngày sinh của Ông (5/9/1870), Tổng đài Thông tin Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về nhà thơ Trần Kế Xương.

Trần Kế Xương còn được gọi là Trần Tế Xương, Trần Duy Uyên, quê ở làng Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định. Năm 1894, Ông đỗ Tú tài, sau thi nhiều khoa, nhưng không đỗ Cử nhân, sống cuộc đời một hàn nho, nay đây mai đó, chuộng thú phong lưu, giao tiếp rộng. Ông làm thơ Nôm, nay còn lưu lại khoảng 150 bài, nổi bật chất trào phúng sắc sảo và chất trữ tình tha thiết. Tiếng cười của Ông quyết liệt, thẳng thừng, nhiều góc cạnh, có nhiều bài thơ yêu quê hương, thương đời, thương vận nước, thương bạn bè, vợ con, thương mình,… Thơ Ông đạt đến trình độ điêu luyện về sử dụng ngôn từ, có khả năng biểu hiện sự sâu sắc cực độ của thế giới trữ tình, sự phong phú, đa dạng của thế giới tiếng cười. Ông được tôn là “

Thần thơ Thánh chữ

”, được xếp hàng đầu trong văn học trào phúng Việt Nam.

Nói đến tài làm thơ của Tú Xương, nhiều người đã đặc biệt chú ý đến sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố hiện thực, trào phúng và trữ tình, trong đó trữ tình là gốc. Với Tú Xương, vẫn chưa thấy chắc chắn có bài thơ chữ Hán nào, chỉ thấy thơ Nôm viết bằng các thể loại cổ điển. Ở thể loại nào Tú Xương cũng tỏ ra là một nghệ sĩ bậc thầy.

Bức tranh hiện thực trong thơ Tú Xương là một bức tranh xám xịt, dường như chỉ có rác rưởi, đau buồn, vì hiện thực của xã hội thực dân – nửa phong kiến là như vậy! Cảm hứng trong thơ Tú Xương hầu như không hướng nhiều về phía phản ánh những cái tốt lành, những cái thuộc về sức sống, về bản lĩnh của dân tộc, của nhân dân, dù có bị ẩn kín xuống nhưng vẫn không bao giờ mai một trong hoàn cảnh lịch sử tang tóc đó. Thi sĩ Tú Xương biết buồn đau trước vận nước vận dân. Với giọng văn châm biếm sâu cay, thơ văn của Ông đã đả kích bọn thực dân phong kiến, bọn quan lại làm tay sai cho giặc, bọn bán rẻ lương tâm chạy theo tiền bạc, bọn rởm đời lố lăng trong buổi giao thời. Các nhà thơ trào phúng sau Ông thường theo tên Ông, đặt bút danh có chữ “Tú” ở đầu. Tú Xương mất ngày 21/1/1907 tại quê nhà.