Đường phố mang tên danh nhân: Nhà giáo lừng danh Chu Văn An

Danh nhân Chu Văn An (1292–1370), tên thật là Chu An, hiệu là Tiều Ẩn, tên chữ là Linh Triệt, là một nhà giáo, thầy thuốc, đại quan nhà Trần trong lịch sử Việt Nam, được phong tước Văn Trinh Công nên đời sau quen gọi là Chu Văn An. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên nhà giáo Chu Văn An có chiều dài 180m, rộng 6,8m nối từ đường Phan Châu Trinh đến đường Hoàng Diệu, thuộc quận Hải Châu. Nhân kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Tổng đài Thông tin Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về nhà giáo nổi tiếng Chu Văn An.

Chu Văn An là người thôn Văn, Xã Quang Liệt, nay là Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Theo Đăng khoa học bổ dị, Ông thi đậu Thái học sinh (như tiến sĩ) nhưng không ra làm quan. Ông mở trường dạy học trên một cánh đồng tại làng Huỳnh Cung, giáp với thôn Văn. Học trò của Ông rất đông, nhiều người thành đạt như Phạm Sư Mạnh, tể tướng đời Trần Dụ Tông, Lê Bá Quát làm thượng thư. Ông dạy học rất nghiêm, lấy mình làm gương mẫu cho học trò noi theo. Tể tướng Phạm Sư Mạnh, Thượng thư Lê Bá Quát, những khi về trường thăm thầy, được thầy khuyên bảo, khen chê đều rất phấn khởi.

Tài đức của Chu Văn An đến tai nhà vua Trần Minh Tông (1300 – 1357) nên Ông được mời ra làm tư nghiệp trường Quốc Tử Giám (như phó giám đốc trường đại học) và dạy thái tử học. Thái tử Vượng lúc đó mới khoảng 5 – 6 tuổi, được Ông giảng dạy ở Quốc Tử Giám là chính. 10 tuổi, thái tử Vượng lên ngôi, tức vua Trần Hiếu Tông. Khi Trần Hiếu Tông mất, Dụ Tông lên nối ngôi khi mới 8 tuổi. Vua Minh Tông vẫn làm Thượng hoàng đến năm 1357 thì mất, chính sự từ đó đổ nát. Dụ Tông trở nên hư đốn, suốt ngày cờ bạc rượu chè. Vua thường gọi bọn nhà giàu vào cung đánh bạc; bắt các quan uống rượu, ai uống được 100 thăng (chén to) thì thưởng cho hai trật; bắt các công chúa, vương hầu phải hát tuồng trong cung v.v… Chu Văn An nhiều lần khuyên can nhưng không được. Ông dâng sớ xin chém 7 tên nịnh thần nhưng vua Dụ Tông không nghe, Ông bèn trả lại áo mũ, từ quan về quê. Chu Văn An ở nhà ít lâu, rồi đi chơi đây đó. Đến vùng Chí Linh, Hải Dương thấy thắng cảnh đẹp, Ông liền dựng nhà ở núi Phượng Hoàng, thuộc làng Kiệt Đắc. Ông lấy hiệu là Tiều Ẩn và mở trường dạy học, sống một cuộc đời thanh đạm.

Sau đó, Dương Nhật Lễ cướp ngôi nhà Trần. Hoàng tử Phủ, con Trần Minh Tông đánh tan được bọn Nhật Lễ, lên ngôi vua tức Trần Nghệ Tông. Chu Văn An từ Chí Linh cũng chống gậy ra mừng nhà vua. Sau đó, Trần Nghệ Tông (1320 – 1394) muốn mời Ông ra tham dự việc triều chính nhưng Ông từ chối. Vua thưởng cho Ông mũ áo, Ông nhận và lạy tạ nhưng đem về cho người khác. Ông vui sống với học trò ở núi Phượng Hoàng, rồi mất vào khoảng cuối tháng 11/1370, thọ 78 tuổi (theo Đại Việt sử ký toàn thư).

Trong quá trình dạy học, Chu Văn An đã soạn ra bộ Tứ thư thuyết ước. Theo tên sách ta có thể biết đây là tập giáo trình đầu tiên bàn về bốn quyển sách qui định trong chương trình giảng dạy: Đạ học, Trung Dung, Luật Ngữ và Mạnh Tử. Tiếc thay tập giáo trình này đã bị nhà Minh lấy mất. Nếu còn bộ sách, có thể ta sẽ hiểu cụ thể quan điểm của Ông.

Chu Văn An là một nhà giáo tài đức trọn vẹn, có đóng góp to lớn với đất nước và đạo học. Có thể coi Ông là nhà giáo dục học đầu tiên của Việt Nam vì có nhiều trò giỏi và những công trình biên soạn lớn. Những học trò của Ông đã bày tỏ rõ ràng được đạo Nho, chống lại tà thuyết, gạt bỏ mê tín. Phong thái và ảnh hưởng của Ông dù đến trăm năm sau cũng cảm thấy như chính mình đang ở gần Ông.

Tài liệu tham khảo chính: Website học thuật Wikipedia.

TỔNG ĐÀI THÔNG TIN DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải thông tin về các danh nhân, địa danh, tên đường phố trên địa bàn TP. Đà Nẵng.


Chi tiết các danh nhân, địa danh, tên đường phố khác,

Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng


05113 881 888


để được cung cấp (cước gọi điện 200đ/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).