Đường phố mang tên danh nhân: Danh tướng Nguyễn Duy

Danh nhân Nguyễn Duy hay Nguyễn Văn Duy, tự là Nhữ Hiền, là một danh tướng triều Nguyễn, đã hy sinh trong trận Đại đồn Chí Hòa năm 1861. Ông cũng chính là em của danh tướng Nguyễn Tri Phương. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên danh tướng Nguyễn Duy nối từ đường Xuân Thủy đến đường Trần Phước Thành, thuộc quận Cẩm Lệ. Tổng đài Thông tin Dịch vụ công xin gửi đến Quý anh/chị thông tin về danh nhân Nguyễn Duy.

Ông sinh tại làng Đường Long tức Chí Long, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Thuở nhỏ Ông thông minh, hiếu học, năm Đinh Dậu (1837) thi đỗ tú tài, năm Thiệu Trị nguyên niên đậu cử nhân khoa Tân Sửu 1841. Năm sau (Nhâm Dần 1842), thi Đình đậu Đệ tam giáp tiến sĩ xuất thân. Năm 1843, Ông được bổ dụng làm Biên tu ở Nội các, năm sau thăng Tu soạn, năm 1845 được bổ Tri phủ Tân An ở Gia Định, năm 1847 chuyển về làm Tri phủ Quảng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Cùng trong năm này, thân phụ Ông mất, Ông phải về cư tang. Đến năm sau (1848), Ông được bổ nhiệm làm Tri huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.

Năm 1851, Ông được thăng Tập hiền viện Thị độc sung giảng sách ở Tòa Kinh diên. Năm 1852, Ông làm Thị giảng học sĩ. Cùng năm này, Ông được sung vào phái bộ đi sứ sang nhà Thanh (Trung Quốc). Sau khi đi sứ về, Ông được thăng hàm Hồng lô tự khanh, sung chức Biện lý bộ Lại kiêm Nội các, làm việc tại triều đình. Năm 1856, tàu chiến Pháp đến khiêu khích ở Đà Nẵng, Ông được phái vào giúp Tổng đốc Quảng Nam là Đào Trí lo chống ngăn. Năm 1859 thực dân Pháp đánh chiếm Gia Định, Ông sung chức Tán lý đạo Định Biên trông coi việc quân sự.

Mặc dù lực lượng của Pháp lúc này rất ít, chủ tướng Tôn Thất Cáp vẫn chủ trương cố thủ. Thấy quân lực của mình dường như bất động, vua Tự Đức phái Tham biện các vụ Huỳnh Văn Tuyên vào điều tra. Nghe ông Tuyên về báo cáo, là Tôn Thất Cáp có tinh thần khiếp nhược, trước sau chỉ muốn hòa, nhà vua liền giáng Tôn Thất Cáp xuống Thị lang, Tán lý Nguyễn Duy xuống Lang trung, nhưng vẫn phải ở Gia Định chiến đấu. Năm 1860, Nguyễn Tri Phương được sung chức Gia Định quân thứ, trông coi việc quân sự ở miền Nam, Ông tòng sự dưới quyền của anh.

Ngày 24/2/1861, Thủy sư đô đốc là Charner đánh phá Đại đồn Chí Hòa do Nguyễn Tri Phương trấn giữ. Dưới áp lực của quân Pháp, Nguyễn Duy chiến đấu và đã chết tại trận cùng với Tôn Thất Trĩ. Riêng Nguyễn Tri Phương và Phạm Thế Hiển thì bị thương. Sau khi Nguyễn Duy mất, triều đình truy tặng hàm Binh bộ Tả tham tri và được thờ tại đền Trung Nghĩa, đền Trung Hiếu cùng anh là Nguyễn Tri Phương và cháu là Phò mã Nguyễn Lâm.

Tài liệu tham khảo chính: Nghị quyết số 28/2003/NQ-HĐND ngày 11 tháng 1 năm 2003 của Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng về đặt tên một số đường trên địa bàn thành phố năm 2003.