Đình làng Đà Nẵng – những giá trị văn hóa: Đình làng Cổ Mân

Đình làng Cổ Mân có nguồn gốc lịch sử của dân tộc người Việt trước đây ở phương Bắc, theo các triều đại vua chúa cho dân di dời về phương Nam lập ấp, phát triển, xây dựng nhà cửa, tìm những nơi có mảnh đất thích nghi dừng chân và định cư tại đó. Hiện đình tọa lạc tại khu vực phía Đông sông Hàn thường gọi khu Đông, phường Mân Thái, quận Sơn Trà, Đà Nẵng. Đình được xếp hạng di tích Lịch sử – văn hóa cấp thành phố theo quyết định 3386/QĐ-UBND ngày 20/05/2013.

Vào thế kỷ XVII, khu vực Cổ Mân là vùng đất cát bằng phẳng, cây cối sum xuê, không khí hiền hòa, nhìn về phía Tây có con sông lớn với cồn cát trắng mịn, có đồng ruộng rộng màu mỡ, có nước ngọt dẫn từ núi Sơn Trà về đến Vịnh đầm, đổ ra sông theo kênh “mương lở”, thuận lợi cho việc “dẫn thủy nhập điền” trồng lúa nước. Phía đông nhìn ra biển cả thuận lợi cho việc khai thác hải sản. Phía Bắc có núi Sơn Trà với cây xanh và mây phủ, có nhiều thú rừng. Phía Nam giáp với làng An Hải, làng Phước Trường, điều kiện thuận lợi các bậc tiền bối dừng chân tại đây định cư và lập nghiệp. Đời sống nhân dân tạm ổn, có nơi ăn chốn ở, vật chất đầy đủ, nhu cầu tinh thần, văn hóa, phong tục, tập quán cũng được các bậc tiền nhân xem trọng. Lúc đầu, các tộc họ chọn một khu đất cao, rộng, thoáng, có vị trí đẹp nhìn ra cánh đồng ruộng lúa, xung quanh có các loại cây cổ thụ tỏa bóng mát quanh năm. Các họ tộc đồng lòng cùng xây dựng nên ngôi đình bằng phên tre mái lá để có nơi thờ tự những vị thần linh, cầu mong trời đất cho mưa thuận gió hòa, cho dân làng bình yên. Ngôi đình là nơi các họ tộc tham gia sinh hoạt, xây dựng hương ước, mọi công việc trong làng được bàn luận và xét xử tại đây.

Ngôi đình làng lúc sơ khai bị hư hỏng, các họ tộc cùng nhau góp công, góp sức xây dựng, trùng tu lại bằng vật liệu kiên cố: gạch, đá, ngói, vôi, cát, sạn, mật đường. Vào đầu thế kỷ XVIII, đình làng được xây dựng theo trường phái Phương Đông (long, lân, quy, phụng). Bên cạnh đó, xây dựng thêm ngôi âm linh để thờ vong linh của những chiến sĩ vô danh. Vào ngày 25 tháng Chạp Âm lịch hằng năm, dân làng tập trung tu bổ phần mộ, thắp hương tưởng niệm, tổ chức nghi lễ đón Tết Nguyên đán, treo cờ, cắm phướn, dựng nêu, chọn người hiền xông đất đầu năm, chuẩn bị lễ vật, bông hoa, cây trái, bánh chưng, bánh tét bày cúng trong 3 ngày Tết, tổ chức văn hóa, vui chơi giải trí, dân làng mến mộ nhất là loại nghệ thuật tuồng, hát bội.

Đình làng Cổ Mân là một trong tám ngôi đình ở khu vực phía Đông sông Hàn thường gọi khu Đông, địa điểm này thuận lợi để cán bộ cách mạng hội họp, triển khai xây dựng cơ sở cách mạng vào thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ. Sau ngày đất nước thống nhất, nhân dân được sống bình yên, tham gia lao động, xây dựng cuộc sống mới, chấp hành tốt chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước. Hơn 20 năm sau (1996), ngôi đình làng bị hư hỏng nặng, bà con nhân dân và ban phụng sự đình làng đã quyên góp tài chính, vật liệu, cùng nhau xây dựng lại đình Cổ Mân rộng rãi, chắc chắn, đẹp đẽ và khang trang hơn nhưng vẫn giữ được nét cổ kính. Chống chọi với thiên tai, địch họa đình làng Cổ Mân đã có bề dày lịch sử hơn 300 năm với nhiều lần tôn tạo, tái chế. Ngôi đình là nơi sinh hoạt của nhân dân, nơi tổ chức bảo vệ cán bộ cơ sở cách mạng hoạt động, góp phần trong công cuộc kháng chiến chống kẻ thù xâm lược, giữ gìn được nét đẹp của phong tục tập quán, bản sắc văn hóa dân tộc.



Tài liệu tham khảo chính: Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng.