Đường phố mang tên danh nhân: Mai Dị

Mai Dị là Chiến sĩ phong trào Duy Tân, sinh năm 1880 trong một gia đình nhà Nho ở làng Nông Sơn, huyện Diên Phước, nay là xã Điện Phước, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên danh nhân Mai Dị có chiều dài 360m, rộng 5m, thuộc quận Hải Châu.

Thuở nhỏ, Ông học Trường Đốc (tức trường tỉnh), đỗ cử nhân năm 1906 tại trường thi Thừa Thiên. Sau khi thi đỗ, Ông cùng tham gia phong trào Duy Tân, dạy học tại Nghĩa thục Diên Phong, rồi được cử du học Nhật Bản với Nguyễn Bá Trác, nhưng Ông vì hoàn cảnh gia đình không đi được. Từ đó, Ông tiếp tục dạy học tại các Nghĩa thục.

Theo Địa chí Quảng Nam – Đà Nẵng, thì thời kỳ phong trào Duy tân, Mai Dị nổi tiếng là do đã hoàn thành một sứ mệnh đặc biệt mà Phan Châu Trinh giao phó cho Ông cùng Phan Khôi mang bản Đầu Pháp chính phủ thư ra Hà Nội giao cho Babut, một người Pháp tiến bộ đang làm chủ nhiệm tờ Đại Việt tân báo, dịch ra tiếng Pháp, đưa lên Toàn quyền Đông Dương, đồng thời đăng công khai trên Tập san nghiên cứu của Trường Viễn Đông Bác cổ của Pháp ở Hà Nội. Sự kiện này là một đòn choáng váng đánh vào chính quyền thực dân làm cho chúng không kịp trở tay để đối phó.

Năm 1908, trong đợt khủng bố trắng sau vụ kháng thuế ở Quảng Nam và 10 tỉnh ở Trung Kỳ của chính quyền thực dân, Ông bị bắt giam ở nhà lao Hội An, đến năm 1911 được trả tự do. Năm 1916, vì bị Pháp nghi có tham gia cuộc khởi nghĩa của Việt Nam Quang phục hội do Trần Cao Vân và Thái Phiên lãnh đạo, Ông bị bắt giam lần nữa, đến năm 1919, mới được trả tự do.

Năm 1920, Nguyễn Bá Trác làm Tá lý Bộ học ở Huế, mời Ông và một số cựu tù năm 1908 như Lương Thúc Kỳ, Phan Thúc Duyện, Huỳnh Thúc Kháng… (theo Huỳnh Thúc Kháng niên phổ, NXB Văn hóa, 2001), tham gia biên soạn một số sách cho chính phủ Nam triều. Năm Mậu Thìn 1928, Ông bị bệnh lao qua đời tại Huế, thi hài Ông được an táng tại núi Ngự Bình; mãi đến năm 1989 (ngày 22 tháng 5), chính quyền huyện Điện Bàn và con cháu cải táng về làng cũ Nông Sơn.

Các tác phẩm của Ông (hợp soạn cùng Lương Thúc Kỳ, Trần Nhã Diệm): Thừa Thiên đăng khoa; Thừa Thiên địa lí; Hán Việt tự điển. Các tác phẩm còn ở dạng bản thảo.