Đình làng Đà Nẵng – những giá trị văn hóa: Đình làng Nại Hiên Đông

Làng Nại Hiên Đông vốn là cư dân vạn chài gốc huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa vào Nam, định an sở nghiệp tại cồn cát mọc đầy lau sậy và có các loài thủy sản như tôm, cá nhỏ, phi, sò, ốc, hến ở đầm lầy nên thường có từng đàn chim nhạn về đây săn mồi và trú ẩn, vì thế còn có tên “Cồn Nhạn”. Trên mái hiên đình thường là nơi làm tổ của loài chim Nhạn (hiên đình Nhạn trạch), nên đình làng Nại Hiên Đông còn có tên gọi “Xứ chim Nhạn”. Trong đình có các câu đối khắc ghi những giá trị lịch sử :

“Nhật xuất Đông hiên vạn vật, hướng dương hàm cổ sắc

Long hoàn Tây Nhạn thiên thu diển phái ấn văn quang

Thánh trạch vận nhu văn vật y quan tương thủ địa

Thần thông tạo hóa thái hòa cảnh tượng khí ư thiên”

Tạm dịch là :


Trời mọc hướng Đông vạn vật đều qui ngưỡng, nuôi dưỡng dựng lên muôn màu sắc

Rồng bay chim Nhạn múa, nghìn năm phát triển về hướng Tây đều không quên nơi xuất phát

Đất thánh văn chương, êm dịu, áo mẫu cân đai nơi xuất xứ

Trời cao màu nhiệm, thái hòa tạo nên cảnh tượng chính là đây

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược nước ta, Đà Nẵng là nơi quân Pháp tấn công đầu tiên, đình Nại Hiên Đông là nơi hứng chịu nặng nề nhất của cuộc chiến tranh. Năm 1945 – 1954, đình là nơi là nơi hội tụ của lực lượng vũ trang Khu Đông Đà Nẵng, nơi giữ hàm thư mật để chuyển tài liệu cách mạng ra các tàu thủy đậu ở vịnh Đà Nẵng. Chính vì vậy mà năm 1947, giặc pháp đốt cháy, phá nát toàn bộ ngôi đình. Năm 1950 ngôi đình được xây dựng lại tranh tre mây lá, năm 1957 đình được xây dựng kiên cố bằng gạch ngói, xi măng, năm 1994 đình lại được trùng tu.

Hiện đình Nại Hiên Đông thuộc Danh mục kiểm kê di tích được ban hành kèm theo Quyết định số  8847/QĐ-UBND ngày 18/12/2013, loại hình: Kiến trúc nghệ thuật.

Tài liệu tham khảo chính: Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng.