Đường phố mang tên danh nhân: Thi sĩ – chiến sĩ Hồ Thấu

Hồ Thấu (1918- 1949) có bút danh Huyền Thông, Ông là một nhà trí thức cách mạng, một nhà giáo, một nhà thơ tài hoa, một trong những người đã để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử quê hương Quảng Nam. Ông đã giã từ cuộc sống năm 31 tuổi, khi đang ở cương vị là một Tỉnh uỷ viên Đảng bộ Quảng Nam-Đà nẵng, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Liên Việt tỉnh, nhà thơ tài hoa bạc mệnh ra đi làm xúc động tiếc thương vô hạn trong cán bộ, đảng viên, thanh niên học sinh và nhân dân xứ Quảng lúc bây giờ. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên danh nhân Hồ Thấu có chiều dài 300m, rộng 7,5m, nối từ đường Phạm Vấn đến đường Võ Nguyên Giáp, thuộc quận Sơn Trà.



Hồ Thấu sinh năm 1918 tại làng Trung Thái, nay thuộc Thôn Phú Bông, xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Ông là người con thứ của gia đình Nho học Hồ Hoàng, hai người anh em của Ông là Hồ Nghinh (nguyên UVTW Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam – Đà Nẵng) và Hồ Liên (còn gọi là Hoàng Bích Sơn, nguyên UVTW Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Thuận). Từ nhỏ, Hồ Thấu có tiếng là thông minh và học giỏi trong vùng. Khi Ông ra học ban chuyên khoa Tú tài tại Quốc học Huế, cùng thời với nhà thơ Tố Hữu và nhà thơ Huy Cận, ở đấy Ông cũng đã nỗi tiếng là người học giỏi cả nhạc, họa, thơ, văn…

Hồ Thấu được sống và học ở những nơi có nhiều phong trào cách mạng, Ông chịu ảnh hưởng trực tiếp của các phong trào cách mạng lúc bấy giờ như phong trào học sinh bãi khoá ở Huế, ảnh hưởng tư tưởng dân chủ của Mặt trận Bình dân Pháp, phong trào Mặt trận Dân chủ, phản đế sôi động trong cả nước. Người thanh niên tài hoa ấy đã nhạy cảm, tiếp nhận các trào lưu tư tưởng, các phong trào cách mạng tại Huế cũng như các phong trào cách mạng lúc bấy giờ ở quê hương Ông.

Năm 1938, Hồ Nghinh cùng một số trí giả và hào phú kinh doanh tơ lụa ở quê Ông đã góp tiền của xây dựng một ngôi trường mái ngói tường xây vào loại khang trang có đủ các lớp học tại quê nhà lấy tên là trường Tân Tân. Hồ Thấu vừa dưỡng bệnh vừa cùng em mình tham gia dạy học và đến năm 1940-1941, Ông được mời làm Hiệu trưởng, khi ở cương vị Hiệu trưởng bước đầu Ông đã thực hiện công việc “Cao dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” theo thuyết Tam dân của cụ Phan Châu Trinh ngay tại quê hương mình. Ở quê nhà, Ông vừa dạy học, vừa tự học vừa viết văn, làm thơ, là tri thức trẻ nhạy cảm trước thời cuộc Ông sớm tiếp cận với cao trào cách mạng, Ông đã tham gia tích cực vào phong trào yêu nước ở địa phương. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Hồ Thấu được Tỉnh ủy Quảng Nam điều động về làm Chủ nhiệm Mặt trận Liên Việt tỉnh Quảng Nam, đặc trách công tác trí thức, công tác văn hóa, văn nghệ. Tháng 01/1947, Hồ Thấu được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Nam.

Ngoài hoạt động chính trị, Hồ Thấu vừa dạy học vừa làm thơ, viết văn, sáng tác kịch bản. Ông đã để lại cho đời nhiều áng thi ca bất hủ. Trong đó phải kể đến bài thơ Gửi Kỳ với những câu “Với đời, ta chết từ lâu/ Với ta, đời vẫn một màu tươi son/ Nằm đây, thân đã héo mòn/ Miếu con là mộ, giường con là hòm/ Mắt đời ngừng cửa hoàng hôn/ Trông đây người chết linh hồn hồi sinh…”, hay những vần thơ bất hủ: Chiến trường ai khóc chia phôi/Khải hoàn, ai nhắc đến người hôm qua…

Ông mất cuối năm 1949, do bị bệnh lao phổi, sau khi Hồ Thấu qua đời, để tưởng nhớ công lao của nhà trí thức cách mạng, nhà thơ tài hoa, bạc mệnh, Tỉnh ủy đã lấy tên Ông đặt cho tên trường Đảng của tỉnh – trường Đảng Hồ Thấu. Ông được công nhận là Liệt sỹ và được truy tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì.