Đường phố mang tên danh nhân: Đội Cung

Đội Cung (? – 1941) là một thủ lĩnh của cuộc binh biến của một số binh sĩ lính khố xanh ngày ngày 13 tháng 1 năm 1941 tại Nghệ An, chống lại thực dân Pháp. Tại Đà Nẵng, con đường mang tên Đội Cung có chiều dài 188m, rộng 5,5m, thuộc quận Cẩm Lệ.

Tên thật của Đội Cung là Trần Công Cung. Năm sinh của ông chưa được xác định rõ. Cha của ông là Trần Công Dậu, người ở Long Trì, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, một người yêu nước bị thực dân Pháp giết hại. Mẹ ông là người họ Nguyễn, quê ở  Thanh Hóa. Ở tài liệu khác lại ghi cha ông là Cử nhân Trần Công Thưởng, quê ở làng Long Trì, nay là xã Kỳ Phú, huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh), mẹ là bà thiếp Lương Thị Uyên quê làng Thổ Sơn (tên gọi khác cùa Làng Hạc Oa), huyện Đông Sơn (Thanh Hóa). Ông sinh ở quê mẹ khi cha ông làm tri huyện Đông Sơn. Từ nhỏ, do được một người họ Nguyễn nhận làm con nuôi nên lấy tên là Nguyễn Văn Cung (Theo Từ điển Hà Tĩnh, từ điển Bách Khoa và cuốn lịch sử xã Tràng Sơn). Khi Ông sinh ra, được người cậu ruột nhận làm con nuôi và đưa về quê ngoại, nên Ông lấy theo họ bên ngoại là Nguyễn Văn Cung. Một số tài liệu ghi tên ông là Nguyễn Tri Cung.

Khi trưởng thành, ông tham gia lực lượng lính khố xanh tại Nghệ An và thăng dần lên chức Đội (tương đương Trung sĩ). Khi thực dân Pháp có ý định điều một số đội lính khố xanh tại Nghệ An sang chiến đấu tại Lào, các binh sĩ tại đây đã hoang man và bất mãn. Ngày 8/1/1941, Đội Cung được điều động từ Vinh về đồn Chợ Rạng (Thanh Chương, Nghệ An) thay cho viên đồn trưởng người Pháp là Alônggiô. Đêm 13/1/1941, Ông cùng 11 lính đồn Chợ Rạng tiến về Đô Lương giết viên đồn trưởng đồn Đô Lương rồi cùng 25 lính ở đây tiến về Vinh ngay trong đêm đó với mục đích chiếm Trại Giám Binh thành Nghệ An và sau đó phát triển ra các nơi khác. Do bị lộ nên không chiếm được trại Giám Binh ở Vinh. Nghĩa binh bị đàn áp, binh biến chấm dứt. Riêng Đội Cung thoát được lẩn trốn một thời gian, nhưng do có chỉ điểm nên một tháng sau ông bị bắt.

Cuối tháng 2 năm 1941, Toà án binh Hà Nội đã xử án 51 bị can trong vụ khởi nghĩa Rạng – Đô Lương. Đội Cung, Cai Vỵ cùng 9 người lính khác bị kết án tử hình, 12 người bị án chung thân, 2 người bị án 20 năm khổ sai… Sáng 25/4/1941, thực dân Pháp tiến hành cuộc hành quyết Đội Cung và 10 người khác ở Vinh.

Tài liệu tham khảo chính: Nghị quyết số 32 của HĐND thành phố Đà Nẵng, khóa VII, kỳ họp thứ 6, ngày 28/12/2005 về đặt tên một số đường của thành phố Đà Nẵng.