Đề xuất điều kiện khó khăn về tài chính để được trợ giúp pháp lý

Bộ Tư pháp cho biết, quy định điều kiện có khó khăn về tài chính là một vấn đề mới trong pháp luật Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu và để áp dụng trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp đưa ra căn cứ dựa trên thu nhập hàng tháng là “địa vị”, tình trạng thường xuyên, lâu dài và không có cơ chế khác để được bảo vệ mình trước pháp luật của 8 nhóm người được quy định tại khoản 7 Điều 7 của Luật Trợ giúp pháp lý nhằm xác định điều kiện có khó khăn về tài chính. Mặt khác, việc quy định chi tiết về điều kiện có khó khăn về tài chính được đặt trong bối cảnh Luật Trợ giúp pháp lý đã quy định 14 nhóm người thuộc diện được trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp ước tính có khoảng 40 triệu người).

Do đó, để bảo đảm tính khả thi quyền được trợ giúp pháp lý của người dân, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội hiện nay, dự thảo Nghị định đã đưa ra 2 điều kiện được coi là có khó khăn về tài chính như sau: Là người thuộc hộ cận nghèo hoặc là đối tượng được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng.

Người thuộc hộ cận nghèo: Đây là điều kiện theo phương diện tiếp cận về thu nhập của người được trợ giúp pháp lý. Ước tính số lượng người thuộc hộ cận nghèo trong 8 nhóm theo quy định tại khoản 7 Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý có khoảng 1,1 triệu người.

Các đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng: Đây là điều kiện theo phương diện tiếp cận chính sách an sinh xã hội cho một trong những nhóm người được hưởng chế độ bảo trợ xã hội. Theo thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội thì số lượng người này khoảng 1,6 triệu người.

Ảnh minh họa

Như vậy, 8 nhóm người được quy định tại khoản 7 Điều 7 của Luật trợ giúp pháp lý phải đáp ứng 2 yêu cầu để được trợ giúp pháp lý: (1) Thuộc một trong tám nhóm người được quy định tại khoản 7 Điều 7 của Luật trợ giúp pháp lý; (2) Thuộc một trong hai điều kiện nêu trên. Dự kiến số lượng của 8 nhóm người có khó khăn về tài chính là khoảng 2,7 triệu người.

Ngoài ra, trong quá trình soạn thảo, cũng có một số ý kiến đề xuất bổ sung những người không thể tiếp cận được tài sản của mình hoặc của gia đình, người có khó khăn đột xuất… cũng thuộc trường hợp có điều kiện khó khăn về tài chính. Tuy nhiên, theo Bộ Tư pháp, việc xác định điều kiện có khó khăn về tài chính để được hưởng trợ giúp pháp lý cần phải dựa trên các căn cứ về thu nhập và “địa vị”, tình trạng như đã nêu trên, nhất là đặt trong bối cảnh điều kiện kinh tế – xã hội còn khó khăn như hiện nay, số lượng người được trợ giúp pháp lý theo Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã tăng lên rất nhiều so với hiện hành thì quy định như dự thảo Nghị định là phù hợp. Việc một số trường hợp rơi vào tình trạng có khó khăn nhưng chỉ mang tính chất ngắn hạn hoặc tạm thời sẽ được tiếp tục nghiên cứu mở rộng khi điều kiện kinh tế – xã hội của đất nước phát triển hơn. Bên cạnh đó, việc đưa ra điều kiện có khó khăn về tài chính cũng nghiên cứu trên cơ sở có sự liên kết với các pháp luật có liên quan để việc tạo thuận lợi cho việc xác nhận các giấy tờ chứng minh tình trạng có khó khăn về tài chính theo các quy định của pháp luật đó.