Hướng dẫn kỹ năng ứng phó với lũ quét

1. Đặc điểm hình thành

a) Khái niệm:

Lũ quét là một loại lũ có tốc độ mực nước lên rất nhanh với một khối lượng nước khổng lồ di chuyển nhanh từ địa hình cao xuống thấp, dòng chảy xiết có hàm lượng chất rắn cao và có sức tàn phá lớn. Lũ quét thường xuất hiện bất ngờ và lan nhanh, không để lại thời gian đủ để cảnh báo hoặc sơ tán dân cư. Nước, bùn, và các vật thể như cây cối, đất đá, và đá lớn được cuốn trôi trong dòng lũ quét. Lũ quét thường xảy ra trên các con sông nhỏ hoặc ở miền núi sau những trận mưa lớn, cây cối bị phá huỷ, đất đã không còn khả năng giữ nước.

Điều kiện gây ra lũ quét: địa hình dốc, cấu trúc địa chất kém bền vững, dòng chảy có khối lượng nước rất lớn.

b) Nguyên nhân:

Lũ quét được hình thành khi một khối lượng nước rất lớn do mưa dông, mưa do bão, áp thấp nhiệt đới hoặc áp thấp. Lũ quét cũng có thể hình thành do vỡ đập hoặc xả lũ khẩn cấp với lưu lượng lớn.
Trong thực tế, do khai thác trái phép khoảng sản, vật liệu, các chất thải trong quá trình khai thác khoáng sản, xây dựng đường xá, cơ sở hạ tầng như: đất, đá, cây bị đẩy xuống khe suối tích tụ làm tắc nghẽn dòng chảy, khi mưa lớn khối vật liệu này bị nước phá vỡ đẩy xuống hạ lưu với vận tốc rất lớn tạo thành lũ quét có sức tàn phá rất nghiêm trọng.

c) Các dấu hiệu nhận biết

– Mưa lớn kéo dài nhiều ngày hoặc mưa rất lớn trong nhiều giờ ở vùng núi.

– Nước sông, suối chảy xiết chuyển màu đục.

– Có tiếng động bất thường do đất, đá, cây cối bị dịch chuyển.

– Xuất hiện những âm thanh lạ của dòng chảy (âm thanh như thác nước đổ).

2. Người dân làm gì để phòng chống thiệt hại do sạt lở đất

a) Giai đoạn phòng ngừa

– Thường xuyên theo dõi tin tức trên báo, đài và ti vi về các đợt mưa lớn, kéo dài, nguy cơ sạt lở đất, lũ quét cao.

– Chủ động quan sát các dấu hiệu sạt lở đất; kịp thời báo cáo chính quyền địa phương khi phát hiện dấu hiệu sạt, lở đất.

– Hướng dẫn cho các thành viên trong gia đình, đặc biệt là trẻ em, người già, người khuyết tật những biện pháp phòng tránh cần thiết.

– Không nên xây nhà ở khu vực đã từng xảy sạt lở đất; khu vực ven sông, suối, sườn dốc, gần mái dốc đường giao thông.

– Trồng cây, bảo vệ rừng để giảm thiểu nguy cơ sạt lở đất.

b) Khi có tin cảnh báo mưa lớn, có nguy cơ xảy ra sạt lở đất đá

– Theo dõi thông tin cảnh báo lũ quét, sạt lở đất. Thông báo cho chính quyền và những người xung quanh khi có dấu hiệu.

– Chạy nhanh ra khỏi nơi nguy hiểm khi nghe hoặc nhận thấy tiếng động lớn hoặc dấu hiệu không bình thường.

– Sẵn sàng sơ tán theo hướng dẫn của chính quyền địa phương. Cần bảo vệ tính mạng trước tiên.

– Người dân cần lắng nghe cảnh báo từ chính quyền và cơ quan chức năng về nguy cơ vỡ hồ chứa hoặc lũ quét. Đối với lũ quét, lắng nghe dấu hiệu và âm thanh bất thường trong môi trường xung quanh.

– Tuân thủ các biện pháp sơ tán an toàn:

+ Tuân thủ hướng dẫn cơ quan chức năng và rời khỏi khu vực nguy cơ một cách nhanh chóng và an toàn.

+ Tắt nguồn điện và nước, đóng kín cửa để ngăn chặn nước và bùn vào nhà.

+ Tránh băng qua cầu đường hoặc sông ngòi khi lũ quét đang xảy ra, vì chúng có thể bị cuốn trôi.

+ Trong trường hợp lũ quét, hãy tìm nơi cao hơn để tránh nước và bùn.

+ Không nên cố gắng lái xe qua đoạn đường ngập nước hoặc dòng nước mạnh trong trường hợp lũ quét.

+ Hỗ trợ hàng xóm, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ em, và người khuyết tật, trong quá trình sơ tán.

– Bảo đảm có điện thoại di động hoặc cách để liên lạc với gia đình và bạn bè trong trường hợp cần giúp đỡ hoặc cần được tìm thấy.

– Hợp tác với cơ quan cứu hộ và cứu nạn bằng cách cung cấp thông tin về tình hình và vị trí của bạn và người thân.

c) Giai đoạn khắc phục hậu quả

– Chủ động khắc phục hậu quả, hỗ trợ chính quyền địa phương dọn dẹp vệ sinh môi trường;

– Nhanh chống thống kê, đánh giá thiệt hại do mưa lớn, ngập lụt đô thị gây ra, nhu cầu cứu trợ, hỗ trợ và đề xuất phương án khắc phục hậu quả.

An toàn trước lũ quét: https://www.youtube.com/watch?v=xaCR6WjTt_M

Việc cần làm khi có lũ quét: https://www.youtube.com/watch?v=qQK3jyZODjE