Trang phục phụ nữ Giẻ Triêng

Phụ nữ Giẻ Triêng để tóc dài quấn sau gáy. Họ không mặc áo mà mặc loại váy dài cao sát nách, quấn ngang thân.

Váy được may thành hình ống, tương đối dài rộng. Đầu váy, giữa thân và gấu váy trang trí các sọc hoa văn màu đỏ trên nền chàm. Họ quấn mép ra giữa thân trước, đầu váy còn thừa (váy loại này thường dài và cao gấp rưỡi váy bình thường) lộn ngược ra phía trước hoặc quấn thành nhiều nếp gấp ra xung quanh trông như một chiếc áo ngắn thực sự độc đáo. Phụ nữ Giẻ Triêng có nhiều loại váy với tên gọi khác nhau:

Váy kle may bằng vải sợi bông tự dệt, màu đen, dài l,2m và rộng 0,55m. Cạp và gấu váy có mảng hoa văn cao 7cm, được dệt trang trí bằng chỉ màu vàng, đỏ, trắng, đen. Cách phần trang trí này khoảng 30cm có hai mảng trang trí như nhau rộng 5cm, với hai đường chỉ màu vàng ở hai bên, tiếp đến là hai đường màu đỏ, mỗi đường rộng 2cm và ở giữa là một đường nhỏ kết hợp cả ba màu trắng, đỏ, đen xen nhau.

Váy kai (k’tu, kle, túc) – tùy từng vùng mà có tên gọi khác nhau: Người Giẻ Triêng vùng Đăk Plô- Đăk Giây gọi váy là k’tu, túc; ở vùng Ngok Hồi gọi là kai. Đây là loại váy phụ nữ các lứa tuổi đều mặc trong các dịp lễ hội như: đâm trâu, mừng nhà rông mới, đám cưới, lễ mừng sức khỏe. Họ còn mặc cho cả người chết khi sang thế giới bên kia. Loại váy này thường dài từ 1,2 đến l,4m; rộng 55cm – 65cm tuỳ theo kích cỡ của từng người. Đặc biệt, người Giẻ Triêng ở Ngok Hòi chia váy thành các loại khác nhau, dành cho từng lứa tuổi.

Váy peng joon (kai peng joon), váy peng voong (kai peng xoong), váy peng hâl (kai peng hâl) là những loại váy đẹp trang trí nhiều hoa văn, dùng cho các cô gái từ 18 đến 20 tuổi, mặc cả trong lễ hội và ngày thường.

Váy ha mân (kai ha mân) dùng cho người thấp, hoặc những người có con nhỏ.

Váy ling (kai ling) dùng cho phụ nữ trung niên mặc khi lao động.

Váy ha mừt (kai ha mừt) dùng cho phụ nữ từ 30 đến 40 tuổi, nếu con gái người thợ dệt mặc loại váy này sẽ bị bà con trong làng chê cười cho là vụng về không biết dệt vải. Đặc điểm của váy là được dệt toàn bộ bằng chỉ bông màu đen, có chiều dài l,2m, rộng l,6m, trang trí hai băng hoa văn ở cạp và chân váy, hai băng chỉ màu (đỏ, trắng, vàng) ở giữa thân váy. Váy được tạo thành bằng hai mảnh vải tự dệt khổ trung bình.

Loại váy xút (kai xút) và váy nương (kai nương) được dệt và trang trí đặc biệt hơn, màu đỏ chiếm toàn bộ trên các phần trang trí của váy, chỉ dùng cho những người già hoặc đàn ông lớn tuổi mặc khi thổi đinh trong lễ hội cộng đồng. Những người già khi chết cũng được mặc váy này để về thế giới bên kia. Cách may và sử dụng loại váy này cũng giống như các loại váy ở trên.

Phụ nữ Giẻ Triêng rất thích đeo đồ trang sức như chuỗi cườm (ở thắt lưng), vòng tay, vòng cổ, vòng chân, khuyên tai làm bằng kim loại, hạt nhựa hoặc hạt cây rừng.

Những loại trang sức này không chỉ thể hiện điều kiện kinh tế của họ mà còn giúp họ đẹp hơn, tự tin hơn khi giao tiếp với xã hội.

Váy dùng trong cưới hỏi, lễ hội của phụ nữ Giẻ Triêng cũng có nhiều loại với các tên gọi khác nhau:

Váy kai (hay k’tu, kle): là loại váy đẹp và quý, trên váy có các đường chỉ màu để phân cách các băng màu đối chọi với nhau như: đen, vàng, đỏ, trắng… Thân váy có hai băng hoa văn màu đỏ, trắng trang trí ở cạp và gấu, gọi là poók voong, voong. Hoa văn này tượng trưng cho mũi tên độc để săn bắn thú rừng và tiêu diệt kẻ thù.

Váy pang (kai pang) và váy xút pang (kai xút pang) là loại váy màu đen, xen kẽ các băng màu đỏ. Có một băng hoa văn trang trí cách chân váy khoảng 5cm được gọi là pang hoốc r’pang. Tên gọi này có ý nghĩa tượng trưng cho những hạt gạo hoặc đưòmg đi cõng hạt gạo của người Giẻ Triêng. Hoa văn dệt bằng chỉ trắng xen kẽ đường chỉ đen và chỉ đỏ.

Ngoài hoa văn dệt như trên, trước đây váy pang còn được đính những hạt cườm, nên váy còn có ý nghĩa là hạt cườm (nhúc).

Tấm dồ là đồ khoác không thể thiếu của phụ nữ Giẻ Triêng trong các dịp cưới hỏi, lễ hội. Tấm dồ có nhiều loại với cách trang trí hoa văn khác nhau:

Tấm dồ xút paga (ra mo ong xút paga) có màu đỏ, hoa văn trang trí chính trên tấm dồ có tên là paga, được cách điệu từ mạng nhện với ý nghĩa tượng trưng cho sự đoàn kết của các thành viên trong cộng đồng. Hoa văn paga bao giờ cũng được trang trí ở chính giữa băng chỉ màu đỏ nên nó còn có ý nghĩa tượng trưng cho trái tim.

Một loại hoa văn nữa trên tấm dồ này gọi là lăn, hoổc coong nhoong, tượng trưng cho hạt bắp, cả băng hoa văn này tượng trưng cho đường lớn đi cõng hạt bắp.

Tấm dồ xút (ra moong xút) là tấm dồ màu đỏ thêm nhiều đường chỉ vàng. Hoa văn chính ở đây là hai băng hoa văn màu trắng gọi là pang, tượng trưng cho hạt gạo.

Tấm dồ tem (ra mo ong tem) có màu đỏ xen kẽ các đường chỉ màu đen và màu trắng. Trên tấm dồ có hoa văn poóc thông, hoa văn grai v.v…

Nguồn: Sách “ Trang phục truyền thống của các dân tộc Việt Nam”, Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải thông tin về các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng.

Chi tiết các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác,

Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng


0236 1022


để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).