Trang phục của người Sán Chay (Cao Lan – Sán Chỉ)

Vài nét về trang phục

Người Sán Chay có kỹ thuật trồng bông dệt vải từ rất sớm. Hàng năm, cùng với việc phát nương trồng lúa, ngô, họ còn phát thêm một vạt nương nhỏ để trồng bông. Tháng 2-3, họ gieo hạt bông và thu hoạch vào tháng 6-7. Từ đó, trong thời gian rảnh rỗi (chủ yếu là buổi tối), phụ nữ Sán Chay liên tục cán bông kéo sợi rồi dệt vải. Công việc này phải làm quanh năm để có váy áo mặc, chăn màn nằm đắp.

Dụng cụ cán bông gọi là “ăn cáo phại”, nhỏ gọn làm theo nguyên tắc trục quay ép cán. Chất liệu làm “ăn cáo phải” bằng loại gỗ lõi bền chắc. Dụng cụ này gồm đế và hai cọc đứng ép hình chữ “U” rộng, cao khoảng 30cm rồi gá hai thanh gỗ tròn song đôi nằm ngang khít nhau với chiều cao hai cọc là 28cm. Một đầu của hai trục ngang khoét hình múi khế xoắn tạo thành bánh răng ghép vào nhau. Đầu một trục tròn được xuyên qua cọc đứng phía thuận tay để gắn tay quay. Khi quay, cả hai trục đều chuyển động như nguyên tắc máy ép mía. Một tay quay, một tay đưa bông vào cán, phân sợi bông lọt qua hai trục cán còn lại hạt bông. Việc cán bông này khá khó khăn, bông phải phơi thật khô, nếu ẩm sợi bông sẽ bám chặt vào hạt không cán được.

Công đoạn kéo sợi cũng không kém phần công phu. Chiếc xa quay kéo sợi gọi là “ăn công xi”, nguyên tắc cấu tạo cũng giống như chiếc xa quay kéo sợi của người Kinh, người Thái. Người quay xa phải có kỹ thuật cao, nếu không sợi chỉ vải sẽ to và thô, không đều, không săn bền, khi dệt vải sẽ xấu. Làm xong phần kéo sợi là công đoạn dệt vải. Khung cửi dệt vải của người Sán Chay khá phức tạp, được cấu tạo theo nguyên tắc cò nâng, đưa thoi bằng tay, chân đạp. Nhìn chung, nó giống khung cửi của người Tày, người Thái. Loại vải dệt là vải tấm khổ 30cm – 35cm, dài tới đâu là do ý người dệt.

Việc dệt vải là đặc quyền riêng của phụ nữ nơi đây, đàn ông không dệt vải mà chỉ hỗ trợ các công đoạn thu bông hoặc nhuộm màu sau khi dệt. Hầu hết các nguyên liệu nhuộm được lấy từ thiên nhiên. Người Sán Chay nổi tiếng với kỹ thuật nhuộm màu nâu. Để có một mảnh vải nâu phải trải qua rất nhiều công đoạn tỉ mỉ và khéo léo. Họ thường dùng củ nâu dây hay nâu đống để nhuộm vải. Họ chọn những củ nâu to mập, gọt vỏ, rửa sạch, thái mỏng rồi giã nhuyễn. Sau đó cho ra chậu, đổ nước ngâm và phơi nắng khoảng 10 ngày, rồi dùng rổ rá hoặc vải thưa lọc nhiều lần, tiếp đó cho nước vôi vào. Họ ngâm vải trong dung dịch cho đều màu rồi lấy ra vắt khô phơi nắng. Cứ làm như vậy nhiều lần cho đến khi vải lên màu ưng ý. Nếu muốn có vải màu đen, họ chỉ cần mang vải nâu mới ngâm vào bùn là vải chuyên sang màu đen.

Trang phục của người Sán Chay không thêu thùa nhiều màu sắc như một sổ dân tộc khác. Hoa văn thổ cẩm rất đơn giản, hài hòa, nhẹ nhàng tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên.

Nguồn:


Sách “


Trang phục truyền thống của các dân tộc Việt Nam”, Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG


tiếp tục đăng tải thông tin về các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng.

Chi tiết các danh nhân, địa danh, tên đường phố, mốc son lịch sử, dân tộc Việt Nam khác,

Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng


0236 1022


để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).