English
Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số” do thành phố Đà Nẵng phát động, “Bình dân học AI” là chuyên mục các bài viết “dễ đọc, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ áp dụng” về AI với mong muốn giúp mọi người ứng dụng AI một cách dễ dàng vào cuộc sống hằng ngày. Để theo dõi toàn bộ chuyên mục, hãy truy cập:
/!
Bạn đã bao giờ gửi cho AI một câu hỏi tưởng là “chuẩn không cần chỉnh”, mong nhận lại câu trả lời đỉnh cao như
cú chốt hạ thần sầu
, ai ngờ nó đáp lại bằng… một tràng văn chương nghe thì suôn tai mà không biết đang nói gì?
Câu từ thì trôi chảy lắm, nhưng đọc xong chỉ biết chép miệng:
“Ờ thì cũng có vẻ đúng… mà đúng với ai thì hổng biết!”
Và thủ phạm thường thấy chính là: Câu hỏi của bạn… vẫn còn mông lung như một buổi chiều không có nắng!
Khi bạn nói chung chung, AI cũng… “chém gió” chung chung
Tưởng tượng bạn vô quán cà phê, nói với nhân viên:
“Cho tui một món uống ngon!”
Bạn nghĩ bạn sắp được “trà sữa trân châu hoàng kim đường đen”? Không, bạn sắp có… nước lọc.
AI cũng vậy. Nó không đọc được suy nghĩ bạn (chưa đâu, yên tâm!), nên nếu bạn không nói rõ mình muốn gì, nó sẽ dùng “sức mạnh chung chung học được từ cả nhân loại” để trả lời bạn – tức là “người nào nghe cũng thấy giống giống”, nhưng chẳng giúp ích được bao nhiêu.
Giải pháp: Tinh chỉnh câu hỏi – bí kíp cho người mới dùng AI
Nếu bạn là lính mới trong làng xài AI, thì xin giới thiệu một tuyệt chiêu gọi là “Tinh chỉnh câu hỏi” (tiếng Anh là
Question Refinement
).
Nghe chuyên môn vậy thôi, chứ hiểu đơn giản thì đây là cách đặt lại câu hỏi sao cho rõ ràng, mạch lạc và dễ hiểu hơn – để AI không phải “đoán mò”, còn bạn thì đỡ phải thở dài vì câu trả lời sai trọng tâm.
Trước đây, Bình dân học AI đã có
Bài 8: Giao tiếp hiệu quả với AI? Dễ lắm, để “Bình dân học AI”
chỉ cho! (
Bài 8: Giao tiếp hiệu quả với AI? Dễ lắm, để “Bình dân học AI” chỉ cho!
) hướng dẫn bạn cách đặt “yêu cầu” sao cho hiệu quả. Nhưng với những người mới sử dụng, việc suy nghĩ và cung cấp đầy đủ thông tin khi chưa quen giao tiếp với AI cũng mang lại nhiều khó khăn đáng kể. Vậy nên, hôm nay tụi mình sẽ giới thiệu cho bạn một “chiêu hỗ trợ đặc biệt” – giúp bạn từng bước định hình lại yêu cầu, làm rõ mong muốn của mình trước khi AI bắt tay vào trả lời.
Vậy “Tinh chỉnh câu hỏi” là gì?
Hiểu một cách “chuyên môn” thì:
“Tinh chỉnh câu hỏi” là kỹ thuật giúp cải tiến và làm rõ các câu hỏi để AI hiểu đúng ý và trả lời đúng trọng tâm.
Cụ thể, bạn sẽ áp dụng một nguyên tắc hoặc hướng dẫn chung cho cả cuộc trò chuyện, để từ đó AI hiểu rõ bạn đang cần gì, thiếu gì và nên hỏi gì thêm – thay vì… trả lời lòng vòng.
Nói nôm na, đây là cách kéo AI lại gần với suy nghĩ thật sự của bạn – không phải nhờ may mắn, mà nhờ đặt câu hỏi thông minh hơn!
Quy trình sẽ diễn ra như sau:
Đây là một quy trình nhỏ mà có võ, gồm vài bước đơn giản:
1. Khi bắt đầu trò chuyện, bạn chỉ cần “rào trước” với AI bằng một lời nhắn kiểu: “Này AI, nếu tôi nói chưa rõ, hãy hỏi lại để làm rõ giúp tôi trước khi trả lời nhé!”
2. Bắt đầu đặt câu hỏi cho AI như bình thường.
3. AI chưa vội trả lời, mà sẽ hỏi lại bạn những điểm chưa rõ, hoặc diễn giải lại theo ý hiểu của nó.
4. Bạn xác nhận hoặc bổ sung thêm thông tin, cho đến khi cả hai “thông não” với nhau.
5. Sau đó AI mới trả lời chính thức, và lần này – đáng đồng tiền bát gạo!
Nếu bạn là người mới, mỗi khi bắt đầu 1 đoạn chat, hãy tập thói quen thêm đoạn yêu cầu này từ đầu để AI tự động áp dụng nhé, và yêu cầu này chỉ tốn của bạn khoảng vài giây để nhập thôi.
Mình sẽ gợi ý hai mẫu yêu cầu dưới đây, một đơn giản – một phức tạp để bạn tham khảo:
Mẫu yêu cầu đơn giản:
“Khi tôi đưa ra bất kỳ yêu cầu nào, hãy diễn giải lại rõ ràng, cụ thể hơn, nếu chưa rõ ràng hãy hỏi tôi một vài câu hỏi để làm rõ vấn đề trước khi trả lời và chỉ trả lời sau khi tôi xác nhận”
Mẫu yêu cầu phức tạp hơn:
“Bước 1: Khi tôi đưa ra yêu cầu, hãy diễn giải lại rõ ràng, đặt câu hỏi làm rõ những vấn đề còn mơ hồ.
Bước 2: Sau khi tôi đã cung cấp thông tin, xử lý hết câu hỏi của bạn, hãy tóm tắt lại các ý bạn nắm được, yêu cầu tôi chỉnh sửa hoặc xác nhận đúng ý tưởng thì thực hiện bước tiếp theo.
Bước 3: Đưa ra cho tôi 2 phương án với góc nhìn khác nhau để giải quyết yêu cầu”
Vậy kỹ thuật này giúp gì cho bạn?
– Tránh bị “quật” bởi câu trả lời mơ hồ – bạn sẽ nhận được phản hồi đúng trọng tâm hơn.
– Tăng hiệu quả khi giao tiếp với AI, nhất là trong những việc cần độ chính xác cao như: viết bài, phân tích số liệu, hay… cãi nhau cho đúng luật.
– Giúp bạn hình thành tư duy phản biện – bởi khi tập đặt câu hỏi rõ ràng, bạn cũng đang rèn luyện kỹ năng suy nghĩ mạch lạc và logic hơn.
… Và một giá trị quan trọng hơn hết, là nó giúp chính bạn (người đặt ra yêu cầu) nghĩ kỹ hơn về điều mình thực sự muốn hỏi. Biết đâu, từ những câu hỏi tưởng chừng đơn giản đó, bạn lại nảy ra nhiều ý tưởng đột phá hơn để giải quyết vấn đề của mình.
Sau một thời gian luyện tập “thói quen” này với AI, mình tin là bạn sẽ dần hình thành được tư duy phản biện sắc bén và khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả hơn. Và cũng từ đây, bạn sẽ thấy một điều rất quan trọng: AI không phải là “thầy bói biết tuốt” – nó chỉ hỗ trợ, chứ không thể thay bạn suy nghĩ. Vậy nên,
đừng tin tưởng hoàn toàn vào những gì AI trả lời. Hãy luôn giữ cho mình tinh thần hoài nghi tích cực
và kiểm chứng lại thông tin từ các nguồn tin cậy, để đảm bảo mọi quyết định bạn đưa ra đều thật sự vững chắc.
TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG: (0236) 1022 hoặc *1022, miễn phí phục vụ
1. Đường dây nóng tiếp nhận ý kiến phản ánh, góp ý của tổ chức, công dân.
2. Hướng dẫn, giải đáp quy định, chính sách, thông tin kinh tế – xã hội.
3. Hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến.
4. Cung cấp thông tin về hỗ trợ doanh nghiệp; quy định, chính sách hỗ trợ Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
5. Cung cấp thông tin về du lịch, sự kiện Văn hóa – Thể thao.
6. Cung cấp dịch vụ Tổng đài CSKH, nhắn tin CSKH, truyền thông, sự kiện và các dịch vụ tư vấn khác…