Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi – đáp): VIỆT NAM DƯỚI THỜI TÂY SƠN: Quang Trung đại phá quân Thanh như thế nào?

Do thế cùng lực kiệt, Lê Chiêu Thống đã sai người sang cầu cứu nhà Thanh (Trung Quốc), xin đưa quân vào nước ta.

Cuối năm 1788, 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị thống lĩnh, chia làm ba đường, trống giong cờ mở tiến vào Đại Việt. Lê Chiêu Thống lên tận biên giới mở tiệc nghênh đón.

Quân Tây Sơn đã tổ chức đánh chặn nhưng không hiệu quả. Chủ tướng Tây Sơn là Ngô Văn Sở đã theo kế của Ngô Thì Nhậm, thực hiện cuộc rút lui chiến lược để tránh thế giặc mạnh. Ngô Văn Sở đốc thúc tướng sĩ cấp tốc rút về lập phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn. Phòng tuyến có quân bộ đóng ở Tam Điệp (Ninh Bình) và quân thủy chốt giữ ở Biện Sơn (Cửa Bạng, Thanh Hóa).

Tôn Sĩ Nghị dễ dàng tiến vào Thăng Long nên vô cùng kiêu căng đắc ý. Hắn quyết định cho quân ăn Tết xong mới tiến binh truy quét Tây Sơn. Hắn thiết lập hệ thống bố phòng, chia quân đóng giữ ba đồn lũy then chốt là Hà Nội, Ngọc Hồi, Đống Đa.

Ngày 24/11/1788 (âm lịch), Nguyễn Huệ nhận tin cấp báo của Ngô Văn Sở. Trong tình thế đất nước lâm nguy mà Hoàng đế Thái Đức – Nguyễn Nhạc từ khi lên ngôi đã có tư tưởng hưởng thụ. Nguyễn Huệ phải tự mình gánh trọng trách đánh đuổi quân thù. Ngày 25/11/1788 (âm lịch), Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế và đặt niên hiệu là Quang Trung. Đây là động thái chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: Vừa là tiếng nói danh thép phủ định chính quyền của bè lũ phản dân hại nước Lê Chiêu Thống, vừa tạo ra danh nghĩa chính thống cần thiết để quy tụ sức mạnh dân tộc cho cuộc đối đầu sắp tới với quân Thanh.

Sau đại lễ lên ngôi, Quang Trung – Nguyễn Huệ ra lệnh cho toàn quân thần tốc tiến ra Bắc.

Khi đến Tam Điệp, Quang Trung rất khen ngợi kế sách lui quân chiến lược của Ngô Thì Nhậm. Trước giờ tổng phản công, Quang Trung gửi thư xin hàng đến Tôn Sĩ Nghị, cốt làm hắn thêm chủ quan.

Từ Tam Điệp, Quang Trung chia quân thành năm đạo và tự chỉ huy đạo chủ lực đánh thẳng vào Thăng Long.

Quân Tây Sơn giữ kín việc hành quân, đêm 30 Tết đã tiến đến đồn Gián Khẩu bên sông Đáy – đồn lũy tiền tiêu của địch. Toàn bộ quân địch bị diệt gọn. Quân Thanh tuyệt nhiên không hay biết việc quân Tây Sơn đang kéo ra.

Đêm mồng 3 Tết Kỷ Dậu (28/01/1789), quân Tây Sơn bí mật bao vây đồn Hà Hồi (Thường Tín, Hà Nội). Quân Tây Sơn bắc loa gọi, tướng sĩ dạ tan trời. Quân Thanh trong đồn run sợ, vội buông vũ khí đầu hàng.

Mờ sáng mồng 5 Tết (30/01/1789), quân Tây Sơn tiến đến đồn Ngọc Hồi (Thanh Trì, Hà Nôi). Đây là đồn lũy quan trọng của địch, có 3 vạn quân tinh nhuệ đóng giữ. Xung quanh đồn, quân Thanh còn bố trí rất nhiều chông sắt và địa lôi.

Hoàng đế Quang Trung mặc chiến bào màu đỏ, đầu đội khăn vàng, ngồi trên bành voi chỉ huy quân sĩ xung trận. Chiến trận tại Ngọc Hồi diễn ra vô cùng ác liệt, được sách Hoàng Lê nhất thống chí chép lại như sau:

“Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khỏe mạnh, cứ mười người khênh một bức, lưng giắt dao ngắn; hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”… Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào ca. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói tỏa mù trời, cách gang tấc không thay gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chóc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.

Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa; những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.

Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết… Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại” .

Trưa ngày hôm đó, đồn Ngọc Hồi bị hạ. Giữa lúc chiến trận Ngọc Hồi đang diễn ra ác liệt thì một cánh quân Tây Sơn đã bất thần đánh mạnh vào đồn Đống Đa (Hà Nội). Chủ tướng quân Thanh là Sầm Nghi Đống trong cơn tuyệt vọng đã lên gò Đống Đa thắt cổ tự tử.

Thất bại liên tiếp và chóng vánh tại Ngọc Hồi – Đống Đa là tin sét đánh đối với Tôn Sĩ Nghị. Dù vẫn còn đại binh trong tay, nhưng Tôn Sĩ Nghị cũng không sao đủ bình tĩnh để đối phó, chỉ còn biết chạy thoát thân. Quân Thanh nghe chủ tướng đã chạy, cũng kinh hồn bạt vía tháo chạy. Bè lũ Lê Chiêu Thống cũng hấp tấp qua sông, nhằm hướng Bắc chạy thục mạng.

Trưa mồng 5 Tết, Quang Trung dẫn đầu đoàn quân chiến thắng tiến vào Thăng Long giữa tiếng reo hò mừng vui của hàng vạn dân chúng.

Sau 5 ngày tiến công mãnh liệt, quân Tây Sơn do Quang Trung chỉ huy đã đánh tan giặc Thanh, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyển đất nước. Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa mãi là chiến công chói lọi trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta. Chiến thắng này đã đưa tên tuổi Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ vào hàng những anh hùng dân tộc kiệt xuất, bậc danh tướng, nhà chỉ huy quân sự thiên tài của đất nước.

Tài liệu tham khảo: Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi – đáp) (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật).
TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG tiếp tục đăng tải Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi – đáp).

Chi tiết các câu hỏi – trả lời khác, Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng 0236 1022 để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).